Đường dây thuốc giả trị viêm xoang ở Nghệ An: thủ đoạn và bài học

Một đường dây sản xuất thuốc trị viêm xoang, viêm mũi dị ứng được quảng cáo là "100% thảo dược, bài thuốc gia truyền" nhưng thực chất trộn tân dược vào dược liệu, cân đong không chính xác, đã bán cho hàng nghìn khách hàng trên cả nước từ tháng 2 đến tháng 6/2026. Công an tỉnh Nghệ An đã khởi tố 10 bị can về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, với số tiền thu lời bất chính khoảng 5 tỷ đồng. Vụ việc cho thấy nhãn "thảo dược" và lời giới thiệu của người nổi tiếng trên mạng không phải là bảo chứng an toàn.

Từ một tin báo ở phường Tân Mai

Theo bài viết đăng ngày 18/10/2026 trên Báo Lào Cai, Công an tỉnh Nghệ An công bố vụ án ngày 17/10/2026. Đầu mối ban đầu đến từ Công an phường Tân Mai, đơn vị phát hiện đối tượng nghi vấn và chuyển thông tin cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh.

Ngày 2/6, lực lượng chức năng khám xét nơi ở và nơi làm việc của Bùi Thị Xuân (sinh năm 1996), người bị nghi bán thuốc giả trên mạng, thu giữ tài liệu liên quan và 79 lọ thuốc thành phẩm. Hai ngày sau, ngày 4/6, cuộc khám xét tại nhà và cơ sở của Bùi Văn Trường (sinh năm 1972, trú xã Kim Thành, TP Hải Phòng), người bị xác định cầm đầu, đã làm lộ ra quy mô thật của đường dây.

Xưởng thuốc trong nhà dân

Theo cơ quan điều tra, Trường tự sản xuất thuốc tại nhà. Đối tượng mua dược liệu, tân dược, máy móc, dụng cụ rồi trộn tân dược với dược liệu, đóng gói, dán nhãn. Quá trình sản xuất không theo quy trình, nguyên liệu không được định lượng chính xác. Trên bao bì, sản phẩm được giới thiệu là 100% thảo dược, làm từ "công thức gia truyền".

Số tang vật thu giữ trong toàn vụ:

Nguồn: Công an tỉnh Nghệ An, theo Báo Lào Cai ngày 18/10/2026.

Ngoài nhóm thuốc viêm xoang, viêm mũi dị ứng là sản phẩm chủ lực, đường dây còn làm thuốc giới thiệu là chữa bệnh dạ dày và "tiêu u".

Bán qua mạng, mượn uy tín KOL

Khâu phân phối là điểm đáng chú ý nhất. Trường cấu kết với một số người có ảnh hưởng trên mạng (KOL) và quản trị viên các trang, hội nhóm mạng xã hội để quảng cáo, phân phối. Các thành viên khác trong đường dây nhận hàng về, sang chiết, dán nhãn riêng rồi bán lại cho người tiêu dùng. Một sản phẩm vì thế có thể xuất hiện dưới nhiều tên gọi, khiến người mua tưởng là các thương hiệu khác nhau.

Mô hình này không mới. Trang web từng đưa tin về đường dây thuốc giả bị bóc gỡ ở TP.HCM và hiện tượng mạo danh bác sĩ để quảng cáo sản phẩm. Điểm chung là tận dụng niềm tin vào người quen mặt trên mạng và nỗi sốt ruột của người bệnh mạn tính.

Vì sao bệnh nhân viêm xoang dễ "sập bẫy"?

Viêm xoang, viêm mũi dị ứng là bệnh dai dẳng, hay tái phát khi thời tiết thay đổi, nhất là vào mùa thu đông miền Bắc. Người bệnh mệt mỏi với việc dùng thuốc kéo dài, dễ bị thu hút bởi lời hứa "dứt điểm", "không tác dụng phụ vì là thảo dược".

Khi một sản phẩm "thảo dược" cho hiệu quả nhanh bất thường, người dùng càng tin là thuốc tốt, trong khi theo cơ quan điều tra, chính tân dược được trộn lẫn mới là thứ tạo ra tác dụng. Nguy hiểm nằm ở chỗ người dùng không biết mình đang uống hoạt chất gì, với liều bao nhiêu, nên không thể báo cho bác sĩ khi có biến chứng hay khi đang dùng thuốc khác. Việc nguyên liệu không được định lượng chính xác khiến mỗi lọ có thể chứa lượng hoạt chất khác nhau.

Bức tranh rộng hơn: thuốc kém chất lượng và thuốc giả

Theo tờ thông tin của WHO về sản phẩm y tế kém chất lượng và làm giả, ước tính từ năm 2017 cho thấy ít nhất 1 trên 10 sản phẩm thuốc ở các nước thu nhập thấp và trung bình là kém chất lượng hoặc bị làm giả, gây tốn kém khoảng 30,5 tỷ USD mỗi năm. Tác hại được WHO liệt kê gồm ngộ độc do chất độc hoặc tạp chất, điều trị thất bại khiến bệnh nặng thêm, gia tăng kháng thuốc, gia đình cạn kiệt tiền tiết kiệm và mất niềm tin vào hệ thống y tế.

WHO cũng chỉ ra những sản phẩm này thường được bán trên mạng hoặc ở thị trường không chính thức, nơi rất khó giám sát. Thủ đoạn làm giả ngày càng tinh vi, khó phát hiện bằng mắt thường.

Người mua có thể tự bảo vệ thế nào?

• Nghi ngờ cụm từ "gia truyền, 100% thảo dược, khỏi dứt điểm", nhất là khi sản phẩm bán qua livestream, hội nhóm kín, không có địa chỉ sản xuất rõ ràng.
• Mua thuốc ở nhà thuốc, cơ sở y tế được cấp phép, giữ hóa đơn và bao bì.
• Không đổi thuốc đang điều trị sang sản phẩm quảng cáo trên mạng khi chưa hỏi bác sĩ.
• Báo cho bác sĩ mọi sản phẩm đang dùng, kể cả "thuốc nam", để tránh tương tác hoặc dùng trùng hoạt chất.
• Cảnh giác khi một KOL quảng cáo thuốc chữa bệnh: người nổi tiếng không phải người kiểm định chất lượng.
• Phản ánh với cơ quan chức năng khi phát hiện sản phẩm nghi vấn, kèm đường link, ảnh chụp bài quảng cáo.

Với người đang bị viêm xoang tái phát, cách an toàn vẫn là khám chuyên khoa tai mũi họng để xác định nguyên nhân và được kê đơn phù hợp. Một lọ thuốc không rõ nguồn gốc có thể làm triệu chứng đỡ trong vài ngày nhưng để lại rủi ro khó lường về lâu dài.

Vụ án đang ở giai đoạn nào?

Theo thông tin công bố ngày 17/10/2026, 10 bị can đã bị khởi tố và cơ quan điều tra tiếp tục làm rõ vai trò của các đối tượng liên quan. Bài báo nguồn không nêu giá bán lẻ của sản phẩm hay danh tính các KOL tham gia quảng cáo; những chi tiết này sẽ được làm rõ trong quá trình điều tra và xét xử.