Dung dịch vệ sinh phụ nữ: Dùng sai dễ viêm nhiễm phụ khoa

Nhiều chị em nghĩ dùng dung dịch vệ sinh phụ nữ càng thường xuyên càng sạch, càng phòng được viêm nhiễm. Thực tế ngược lại: âm đạo có hệ vi khuẩn có lợi và môi trường hơi axit tự bảo vệ, việc rửa quá nhiều, thụt rửa sâu hoặc dùng sản phẩm không phù hợp có thể phá vỡ cân bằng này và làm tăng nguy cơ viêm phụ khoa. Dung dịch vệ sinh chỉ nên dùng cho vùng bên ngoài, với tần suất hợp lý, và không thay thế được việc đi khám khi có triệu chứng bất thường. Bài viết giúp bạn dùng đúng và nhận biết khi nào cần gặp bác sĩ.

Vùng kín tự làm sạch như thế nào

Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, âm đạo có hệ vi khuẩn chiếm ưu thế là Lactobacillus. Chúng tạo ra axit lactic, giữ môi trường âm đạo có độ pH hơi axit, khoảng 3,8 đến 4,5. Môi trường này ức chế vi khuẩn và nấm gây bệnh phát triển. Dịch tiết âm đạo bình thường, trong hoặc trắng đục, không mùi hôi, cũng là một phần của cơ chế tự làm sạch.

Khi cân bằng này bị phá vỡ, do thụt rửa, dùng xà phòng có tính kiềm, kháng sinh, thay đổi nội tiết, quan hệ tình dục không an toàn, vi khuẩn có hại hoặc nấm có cơ hội phát triển, gây viêm âm đạo do vi khuẩn hoặc nấm.

Có cần dùng dung dịch vệ sinh không

Với đa số phụ nữ khỏe mạnh, rửa vùng âm hộ bên ngoài bằng nước sạch mỗi ngày là đủ. Dung dịch vệ sinh dịu nhẹ có thể dùng cho vùng bên ngoài trong một số tình huống như ngày hành kinh, sau khi vận động ra nhiều mồ hôi, nhưng không bắt buộc. Điều quan trọng hơn là:

• Không thụt rửa sâu vào bên trong âm đạo.
• Không dùng xà phòng tắm, sữa tắm thơm cho vùng kín.
• Không dùng dung dịch nhiều lần trong ngày.
• Lau khô nhẹ nhàng sau khi rửa, mặc đồ lót cotton thoáng.

Những sai lầm thường gặp

Nhiều mẹo dân gian lan truyền trên mạng như dùng chanh để trị ngứa có thể gây tổn thương nghiêm trọng, như cảnh báo trong bài chữa ngứa vùng kín bằng chanh.

Chọn dung dịch vệ sinh thế nào

1. Dịu nhẹ, không mùi hoặc mùi nhẹ: tránh sản phẩm nhiều hương liệu, chất tạo màu.
2. Có thông tin rõ ràng: số tiếp nhận phiếu công bố mỹ phẩm, nhà sản xuất, nhà phân phối, hạn dùng.
3. Phù hợp mục đích: dung dịch dùng hằng ngày khác với sản phẩm có hoạt chất kháng khuẩn, kháng nấm; loại sau chỉ nên dùng khi được nhân viên y tế tư vấn.
4. Mua từ nguồn uy tín: dung dịch vệ sinh cũng từng có những lô bị thu hồi vì không đạt chất lượng, xem thêm bài dung dịch vệ sinh phụ nữ bị thu hồi.

Với người có da nhạy cảm, nên thử lượng nhỏ trước. Nếu thấy rát, ngứa, đỏ sau khi dùng, ngưng ngay.

Dấu hiệu viêm phụ khoa cần đi khám

• Khí hư thay đổi: nhiều hơn, có màu vàng, xanh, xám, đặc như bã đậu hoặc có bọt.
• Mùi hôi, nhất là mùi tanh tăng lên sau quan hệ.
• Ngứa, rát, đau ở âm hộ, âm đạo.
• Đau khi quan hệ, đau khi đi tiểu.
• Ra máu bất thường ngoài kỳ kinh hoặc sau quan hệ.
• Đau bụng dưới, sốt.

Các triệu chứng của viêm do vi khuẩn, do nấm và do trùng roi có thể giống nhau nhưng cách điều trị khác nhau. Tự mua thuốc đặt, thuốc uống theo lời quảng cáo hoặc theo đơn của người khác dễ dẫn đến điều trị sai, bệnh tái đi tái lại. Khi bị viêm lặp lại nhiều lần, cần được bác sĩ sản phụ khoa đánh giá kỹ hơn; bài viêm phụ khoa tái phát phân tích vì sao không nên trông chờ vào một sản phẩm duy nhất.

Thói quen giúp vùng kín khỏe mạnh

• Rửa từ trước ra sau, đặc biệt sau khi đi đại tiện.
• Thay băng vệ sinh mỗi vài giờ trong kỳ kinh, không dùng băng vệ sinh hằng ngày liên tục.
• Mặc đồ lót cotton, không quá chật; thay đồ lót ẩm sau khi tập thể dục, đi bơi.
• Quan hệ tình dục an toàn, dùng bao cao su với bạn tình mới hoặc chưa rõ tình trạng sức khỏe.
• Đi tiểu sau khi quan hệ.
• Ăn uống cân bằng, kiểm soát đường huyết nếu bị tiểu đường vì đường huyết cao làm nấm dễ phát triển.
• Khám phụ khoa định kỳ và tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo.

Những thời điểm cần đặc biệt lưu ý

Khi mang thai, nội tiết thay đổi làm khí hư nhiều hơn và dễ nhiễm nấm. Không thụt rửa, không tự dùng thuốc, báo bác sĩ khi có triệu chứng bất thường. Sau sinh, sản dịch kéo dài vài tuần; chỉ rửa bên ngoài nhẹ nhàng bằng nước ấm. Thời kỳ mãn kinh, niêm mạc mỏng và khô hơn, dung dịch có chất tẩy mạnh dễ gây rát; nên trao đổi với bác sĩ nếu thấy khô, đau rát kéo dài.

Vệ sinh vùng kín đúng cách là nhẹ nhàng và vừa đủ. Đừng để những quảng cáo “làm hồng, se khít, thơm tho” khiến bạn rửa nhiều hơn mức cơ thể cần.