Kem chống nắng SPF: đọc chỉ số đúng để chọn loại hợp da

Chọn kem chống nắng đúng bắt đầu từ việc hiểu ba thông tin trên nhãn: chỉ số SPF (chống tia UVB gây cháy nắng), chỉ số PA hoặc nhãn "phổ rộng" (chống tia UVA gây lão hóa, sạm nám), và loại màng lọc. Với khí hậu nắng gắt quanh năm ở Việt Nam, phần lớn người dùng nên chọn kem phổ rộng, SPF từ 30 trở lên, và quan trọng hơn cả là thoa đủ lượng, thoa lại khi ra nắng lâu. Một tuýp SPF cao mà thoa mỏng dính vẫn kém hơn tuýp SPF 30 dùng đúng cách.

Bài viết này tập trung vào chuyện đọc nhãn và chọn sản phẩm theo loại da, hoàn cảnh sử dụng. Nếu bạn lo mua phải hàng giả, có bài riêng về cách tránh kem chống nắng giả.

SPF thực chất đo cái gì

SPF (Sun Protection Factor) là chỉ số đo khả năng bảo vệ da khỏi tia UVB, loại tia gây đỏ da, cháy nắng. Chỉ số này được xác định trong phòng thí nghiệm với lượng kem chuẩn là 2 mg trên mỗi cm² da, nhiều hơn đáng kể so với cách đa số người thoa hằng ngày.

Một điều ít người biết: mức chống UVB không tăng tuyến tính theo SPF. SPF 15 lọc phần lớn UVB, SPF 30 lọc khoảng 97%, SPF 50 lọc khoảng 98%. Chênh lệch giữa SPF 30 và 50 không lớn như con số gợi ý, nhưng với người da nhạy cảm, hay ra ngoài trời hoặc đang điều trị nám, SPF 50 vẫn có ích vì bù trừ cho việc thoa thiếu.

PA và "phổ rộng": phần nhiều người bỏ qua

Tia UVA xuyên sâu hơn vào da, góp phần gây sạm, nám, nếp nhăn và cũng liên quan đến ung thư da. UVA xuyên qua cửa kính, có mặt cả khi trời âm u. SPF không đo UVA, vì vậy bạn cần nhìn thêm:

• PA+ đến PA++++: hệ thống phổ biến ở mỹ phẩm châu Á, càng nhiều dấu cộng, khả năng chống UVA càng cao.
• Broad Spectrum (phổ rộng): cách ghi theo chuẩn Mỹ, cho biết sản phẩm đạt yêu cầu chống cả UVA.
• Biểu tượng UVA trong vòng tròn: theo chuẩn châu Âu, nghĩa là mức chống UVA đạt tỷ lệ tối thiểu so với SPF.

Với người bị nám, tàn nhang, hay làm việc gần cửa sổ, nên ưu tiên PA+++ hoặc PA++++.

Màng lọc vật lý, hóa học hay lai

Không có loại nào "tốt hơn tuyệt đối". Loại tốt nhất là loại bạn chịu thoa mỗi ngày với lượng đủ.

Chọn theo loại da

Da dầu, da mụn

Ưu tiên kết cấu gel, sữa lỏng, fluid, ghi "oil-free" hoặc "non-comedogenic". Tránh kem quá đặc, nhiều dầu. Một số sản phẩm có thêm thành phần kiềm dầu giúp da đỡ bóng trong thời tiết nóng ẩm. Da đang điều trị mụn bằng thuốc bôi theo chỉ định (như retinoid) càng cần chống nắng kỹ vì da nhạy nắng hơn.

Da khô

Chọn dạng kem có thêm thành phần dưỡng ẩm. Có thể dùng kem chống nắng thay luôn bước kem dưỡng buổi sáng nếu da không quá khô.

Da nhạy cảm, dễ kích ứng

Ưu tiên màng lọc vật lý, không hương liệu, không cồn khô. Thử sản phẩm mới ở một vùng nhỏ như sau tai hoặc quai hàm vài ngày trước khi thoa toàn mặt.

Da nám, sạm

Chọn sản phẩm phổ rộng, PA cao. Kem chống nắng có màu (tinted) chứa oxit sắt có thể giúp chắn thêm ánh sáng nhìn thấy, vốn cũng góp phần làm nám nặng hơn ở người da châu Á.

Chọn theo hoàn cảnh sử dụng

• Đi làm văn phòng, ít ra nắng: SPF 30, PA+++ là đủ, nhưng vẫn nên thoa vì UVA qua cửa kính.
• Đi xe máy, làm việc ngoài trời: SPF 50, PA++++, kết hợp khẩu trang, mũ rộng vành, áo chống nắng. Thoa lại khi có thể.
• Đi biển, bơi lội, chơi thể thao: chọn loại ghi "water resistant" (kháng nước) và thoa lại sau khi bơi, lau khô hoặc ra nhiều mồ hôi.
• Trẻ em: chọn sản phẩm dành riêng cho trẻ, ưu tiên màng lọc vật lý. Trẻ dưới 6 tháng tuổi nên tránh nắng trực tiếp bằng quần áo, bóng râm thay vì thoa kem; nếu cần, hỏi bác sĩ.

Thoa thế nào cho đúng

1. Đủ lượng: với mặt và cổ, một mẹo phổ biến là lượng kem dài khoảng hai đốt ngón tay. Thoa một lớp, đợi khô rồi thoa thêm lớp nữa nếu thấy khó lấy đủ một lần.
2. Đúng thời điểm: thoa trước khi ra ngoài khoảng 15 đến 20 phút, nhất là với kem hóa học.
3. Không bỏ sót: vành tai, sau gáy, mu bàn tay, cổ, viền tóc.
4. Thoa lại: khoảng mỗi hai giờ khi ở ngoài trời, và sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều.
5. Tẩy trang buổi tối: đặc biệt với kem chống nước, để tránh bít tắc lỗ chân lông.

Kem nền, phấn có SPF thường không đủ bảo vệ vì lượng dùng quá ít. Hãy coi đó là lớp bổ sung, không thay kem chống nắng.

Đọc nhãn trước khi mua

• Kiểm tra hạn sử dụng; kem đã mở nắp quá lâu hoặc để trong cốp xe nóng có thể giảm hiệu quả.
• Nhãn phụ tiếng Việt, thông tin đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường.
• Thành phần màng lọc, chỉ số SPF, PA hoặc phổ rộng.
• Mua ở nơi uy tín; giá rẻ bất thường là dấu hiệu cảnh giác. Về khía cạnh pháp lý khi gặp mỹ phẩm giả, có thể tham khảo bài phân tích pháp luật xử lý hàng giả mỹ phẩm.

Khi nào cần gặp bác sĩ da liễu

Nếu da nổi mẩn, ngứa, rát mỗi lần dùng kem chống nắng, có thể bạn dị ứng một thành phần. Nếu xuất hiện nốt ruồi mới thay đổi hình dạng, màu sắc, chảy máu, hoặc vùng da sạm lan nhanh, hãy đi khám da liễu thay vì tự xử lý. Bài về khi nào nên đi khám da liễu có thêm gợi ý chi tiết.

Tóm lại

Kem chống nắng tốt là kem phổ rộng, SPF từ 30, PA cao, có kết cấu bạn thích dùng mỗi ngày. Hãy chọn theo loại da và hoàn cảnh, thoa đủ lượng, thoa lại khi ở ngoài trời và kết hợp che chắn. Đó là cách chống nắng hiệu quả mà không cần chạy theo con số SPF lớn nhất.