Khăn giấy bẩn hơn giẻ lau? Sự thật và cách dùng an toàn

Khăn giấy không phải lúc nào cũng sạch hơn giẻ lau. Một tờ khăn giấy đạt chuẩn, bảo quản kín, dùng một lần rồi bỏ thì vệ sinh hơn hẳn chiếc giẻ ẩm dùng cả tuần. Nhưng khăn giấy kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, làm từ bột giấy tái chế xử lý kém, hoặc để hở trên bàn quán ăn bám bụi, lại có thể chứa vi khuẩn, chất tẩy trắng hay chất làm sáng quang học, và khi dùng lau miệng, lau bát đũa thì nguy cơ đi thẳng vào cơ thể.

Bài viết giải thích vì sao có nhận định "khăn giấy bẩn hơn giẻ lau", những rủi ro thật sự từ cả hai thứ quen thuộc này, và cách dùng để bảo vệ sức khỏe gia đình.

Vì sao có chuyện khăn giấy bị xem là "bẩn"

Khăn giấy được sản xuất ở nhiệt độ cao nên ra khỏi nhà máy đạt chuẩn thường khá sạch. Vấn đề nằm ở ba điểm:

• Nguyên liệu: giấy giá rẻ trôi nổi có thể làm từ giấy phế liệu tái chế, xử lý mực in, keo, tạp chất không đầy đủ, rồi tẩy trắng mạnh để che màu xám.
• Đóng gói và bảo quản: giấy cuộn to không bọc riêng, để trong kho ẩm, gần nơi chế biến thực phẩm hoặc nhà vệ sinh dễ nhiễm khuẩn, nấm mốc.
• Cách dùng: hộp giấy để mở trên bàn quán, nhiều người bốc chung, bụi đường bay vào; hoặc dùng giấy lau tay xong lại lau bát đũa.

Như vậy, nhận định "khăn giấy bẩn hơn giẻ lau" không đúng với mọi loại khăn giấy, nhưng là lời cảnh báo có cơ sở với giấy kém chất lượng và cách dùng sai.

Những rủi ro từ khăn giấy kém chất lượng

Vi sinh vật

Giấy bảo quản ẩm hoặc để hở dễ bị nhiễm vi khuẩn, nấm mốc. Dùng giấy đó lau miệng, lau trái cây hay bát đũa là đưa vi sinh vật trực tiếp vào đường ăn uống.

Hóa chất tồn dư

Giấy tái chế xử lý kém có thể còn tồn dư từ mực in, chất tẩy. Một số loại giấy trắng bất thường có thể dùng chất làm sáng quang học (chất tăng trắng huỳnh quang) để trông sạch hơn. Loại chất này không nên có trong giấy tiếp xúc với thực phẩm hay dùng lau miệng.

Bụi giấy

Giấy kém chất lượng dễ bở, rơi bụi giấy vào thức ăn, có thể gây kích ứng mắt, đường thở ở người nhạy cảm.

Giẻ lau cũng không vô tội

Giẻ lau bếp, miếng bọt biển rửa bát là nơi vi khuẩn sinh sôi rất mạnh: ẩm, ấm, có vụn thức ăn. Một chiếc giẻ dùng lau bàn ăn, lau thớt, rồi lại lau tay có thể trở thành "trạm trung chuyển" vi khuẩn khắp căn bếp. Những vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm từ thịt sống có thể lây sang thức ăn chín qua đúng con đường này.

Vì vậy, câu hỏi đúng không phải "khăn giấy hay giẻ lau sạch hơn", mà là dùng mỗi thứ vào việc gì và giữ vệ sinh ra sao.

Khi nào nên dùng khăn giấy, khi nào dùng giẻ

Cách chọn khăn giấy an toàn

1. Có nhãn mác rõ ràng: tên nhà sản xuất, địa chỉ, thành phần (bột giấy nguyên sinh hay tái chế), ngày sản xuất.
2. Đóng gói kín: ưu tiên gói nhỏ, hộp có nắp, giấy bọc riêng cho từng cuộn.
3. Màu sắc tự nhiên: giấy trắng ngà tự nhiên, không trắng xanh bất thường. Giấy dưới đèn tia cực tím (đèn soi tiền) phát sáng xanh mạnh có thể có chất tăng trắng.
4. Không mùi lạ: giấy có mùi hắc, mùi mốc, mùi hóa chất nên bỏ.
5. Dai, ít bụi: giấy kém chất lượng dễ rách, khi vò bụi giấy bay nhiều.
6. Đúng mục đích: giấy vệ sinh dùng trong nhà vệ sinh, không dùng thay giấy ăn.

Thói quen dùng khăn giấy đúng

• Không dùng khăn giấy để lau bát đũa, ly cốc ở quán ăn; nếu lo ngại, có thể tráng qua nước nóng.
• Rút giấy từ hộp kín thay vì xé từ cuộn để hở trên bàn.
• Không dùng giấy in, giấy báo để gói, thấm dầu thức ăn chiên.
• Rửa tay bằng xà phòng thay vì chỉ lau bằng giấy ướt trước khi ăn.
• Khăn giấy ướt có hương liệu, cồn không nên dùng lau đồ ăn, núm vú bình sữa.

Vệ sinh giẻ lau bếp đúng cách

1. Có ít nhất hai đến ba chiếc giẻ phân biệt màu: lau bàn ăn, lau bếp nấu, lau tay.
2. Giặt giẻ mỗi ngày bằng xà phòng, có thể ngâm nước nóng; phơi chỗ thoáng, có nắng càng tốt.
3. Thay giẻ mới khi có mùi hôi không giặt hết, sờn rách, nhớt.
4. Miếng bọt biển rửa bát thay thường xuyên, vắt khô sau mỗi lần dùng.
5. Không dùng giẻ đã lau thịt sống để lau bất kỳ chỗ nào khác.

Muốn tìm hiểu sâu hơn về một căn bếp sạch, bạn có thể tham khảo cách vệ sinh nhà bếp để diệt khuẩn và thói quen rửa bát đúng cách.

Khi nào cần để ý sức khỏe

Nếu cả nhà thường xuyên bị đau bụng, tiêu chảy nhẹ sau bữa ăn tại nhà, hãy xem lại vệ sinh bếp, cách bảo quản thực phẩm và đồ lau chùi. Người bị kích ứng da, ngứa mũi, hắt hơi khi dùng một loại khăn giấy nên đổi loại khác không hương liệu. Các triệu chứng ngộ độc như nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài, sốt, phân có máu, hay mất nước ở trẻ nhỏ và người già cần đi khám ngay.

Kết luận

Khăn giấy đạt chuẩn và giẻ lau được giặt sạch đều có chỗ dùng riêng trong gia đình. Rủi ro thật sự đến từ giấy không rõ nguồn gốc, bảo quản kém và thói quen dùng một chiếc giẻ cho mọi việc. Chọn giấy có nhãn mác, dùng đúng mục đích, giặt và thay giẻ thường xuyên là đủ để bạn yên tâm hơn mỗi bữa ăn.