Vệ Sinh Nhà Bếp: Diệt Khuẩn Đúng Chỗ Để An Toàn Thực Phẩm

Vệ sinh nhà bếp hiệu quả không nằm ở việc xịt thật nhiều chất tẩy, mà ở việc làm sạch đúng những chỗ vi khuẩn tập trung: miếng rửa bát, khăn lau, thớt, bồn rửa, tay nắm tủ lạnh và thùng rác; đồng thời tránh để thực phẩm sống tiếp xúc với đồ ăn chín. Quy trình đúng là làm sạch trước (rửa trôi chất bẩn bằng nước và chất tẩy rửa), sau đó mới khử khuẩn ở những bề mặt cần thiết, và để khô ráo.

Những "điểm nóng" vi khuẩn trong bếp

Miếng rửa bát và khăn lau thường bẩn hơn nhiều người nghĩ; bài khăn giấy, giẻ lau và nguy cơ gây bệnh phân tích thêm về chuyện này.

Làm sạch khác khử khuẩn như thế nào

Làm sạch là dùng nước, xà phòng hoặc nước rửa chén để loại bỏ dầu mỡ, vụn thức ăn và phần lớn vi khuẩn bám theo. Khử khuẩn là dùng hóa chất (như dung dịch chứa clo pha loãng, cồn) hoặc nhiệt (nước sôi) để tiêu diệt vi khuẩn còn lại. Khử khuẩn trên bề mặt còn bẩn sẽ kém hiệu quả, nên luôn làm sạch trước.

Dùng chất khử khuẩn an toàn

• Đọc kỹ hướng dẫn pha loãng trên nhãn; pha đặc hơn không diệt khuẩn tốt hơn mà chỉ độc hơn.
• Không trộn nước tẩy chứa clo với chất có amoniac hoặc axit (giấm, chất tẩy cặn) vì tạo khí độc.
• Mở cửa thông gió khi dùng, đeo găng tay.
• Bề mặt tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm cần tráng lại nước sạch nếu nhãn sản phẩm yêu cầu.
• Cất hóa chất xa tầm tay trẻ em, không đựng trong chai nước uống.

Ngăn lây nhiễm chéo khi nấu ăn

Lây nhiễm chéo xảy ra khi vi khuẩn từ thịt, cá, trứng sống truyền sang đồ ăn chín hay rau ăn sống qua tay, dao, thớt, đĩa. Đây là nguyên nhân phổ biến của ngộ độc thực phẩm tại nhà.

• Dùng hai bộ dao thớt riêng: một cho đồ sống, một cho đồ chín và rau ăn sống.
• Rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào thịt sống, trứng, trước khi chạm vào đồ ăn khác.
• Không rửa thịt gà sống dưới vòi nước mạnh vì nước bắn ra làm vi khuẩn văng khắp bồn rửa.
• Đĩa đựng thịt sống không dùng lại để bày thịt đã nấu chín.
• Trong tủ lạnh, để thịt cá sống ở ngăn dưới, trong hộp kín, tránh rò rỉ lên đồ khác.

Tủ lạnh: sạch không chỉ là lạnh

Tủ lạnh làm chậm vi khuẩn phát triển nhưng không tiêu diệt chúng; một số vi khuẩn như Listeria vẫn có thể phát triển ở nhiệt độ lạnh. Hãy dọn tủ định kỳ, bỏ thức ăn quá hạn, lau sạch các ngăn bằng nước ấm và chất tẩy rửa nhẹ. Không nhồi nhét quá đầy làm khí lạnh lưu thông kém. Những thực phẩm không nên cho vào tủ lạnh và mẹo sắp xếp có trong bài bảo quản thực phẩm và đồ kỵ tủ lạnh.

Rửa bát đúng cách

Cạo bỏ thức ăn thừa, rửa đồ ít dầu mỡ trước, đồ nhiều dầu mỡ sau; tráng kỹ nước sạch để không còn dư nước rửa chén; úp bát lên giá thoáng cho khô tự nhiên thay vì lau bằng khăn đã dùng nhiều lần. Bài rửa bát đúng cách có hướng dẫn chi tiết.

Lịch vệ sinh bếp gợi ý

• Sau mỗi lần nấu: lau mặt bếp, bàn sơ chế; rửa thớt, dao; vắt khô miếng rửa bát.
• Hằng ngày: đổ rác, cọ bồn rửa, thay khăn lau.
• Hằng tuần: lau tay nắm tủ, công tắc, lò vi sóng; giặt khăn bằng nước nóng; dọn tủ lạnh, bỏ đồ cũ.
• Hằng tháng: vệ sinh máy hút mùi, gầm tủ bếp, rửa thùng rác; kiểm tra dấu hiệu gián, chuột.

Rau sống và trái cây: làm sạch đúng cách

Rau ăn sống là nhóm thực phẩm dễ mang vi khuẩn, trứng giun sán vào bữa ăn vì không qua nấu chín. Nhặt bỏ lá dập, rửa dưới vòi nước chảy từng lá, ngâm theo hướng dẫn nếu cần rồi tráng lại nước sạch. Không cần dùng nước rửa rau có hóa chất mạnh. Rửa rau trong chậu riêng, không dùng chung chậu vừa rửa thịt sống. Trái cây gọt vỏ cũng nên rửa trước khi gọt để dao không đưa vi khuẩn từ vỏ vào phần ruột.

Côn trùng và động vật trong bếp

Gián, ruồi, chuột mang theo vi khuẩn và làm bẩn thực phẩm. Đậy kín thức ăn, không để bát đĩa bẩn qua đêm, bịt các khe hở, giữ bếp khô ráo. Khi dùng thuốc diệt côn trùng, chọn sản phẩm được phép lưu hành, đặt xa nơi chế biến và xa tầm tay trẻ em, vật nuôi.

Khi nào nghi ngờ ngộ độc thực phẩm

Nôn, tiêu chảy, đau bụng sau bữa ăn, nhất là khi nhiều người cùng ăn đều có triệu chứng. Cần bù nước, theo dõi; đi khám ngay nếu nôn liên tục, tiêu chảy ra máu, sốt cao, dấu hiệu mất nước, hoặc người bệnh là trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai.