Chọn sữa cho con: bí quyết chọn đúng theo độ tuổi và nhu cầu

Chọn sữa cho con không bắt đầu từ việc so sánh nhãn hiệu, mà từ câu hỏi: con bao nhiêu tháng tuổi, có đang bú mẹ không, có vấn đề sức khỏe đặc biệt nào không. Với trẻ dưới 6 tháng, sữa mẹ là lựa chọn tốt nhất; khi cần sữa công thức, hãy chọn đúng loại cho độ tuổi. Trẻ từ 1 tuổi có thể chuyển dần sang sữa tươi. Các loại sữa đặc chế cho trẻ dị ứng, sinh non, trào ngược chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ. Giá cao hay quảng cáo nhiều không đồng nghĩa với phù hợp hơn cho con bạn.

Sữa mẹ vẫn là chuẩn mực

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, sau đó ăn dặm và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Sữa mẹ có kháng thể, thành phần thay đổi theo nhu cầu của trẻ, dễ tiêu hóa. Nếu mẹ gặp khó khăn khi cho bú, hãy tìm hỗ trợ từ nhân viên y tế, chuyên viên tư vấn sữa mẹ trước khi quyết định chuyển sang sữa công thức.

Sữa công thức là giải pháp an toàn khi mẹ không thể cho con bú, không đủ sữa, hoặc cần kết hợp vì lý do sức khỏe, công việc. Dùng sữa công thức không có nghĩa là “thua kém”; điều quan trọng là chọn đúng và pha đúng.

Các loại sữa theo độ tuổi

Sữa đặc có đường không phải là sữa cho trẻ nhỏ, dù trước đây nhiều gia đình dùng. Sữa hạt, sữa gạo không đủ dinh dưỡng thay sữa mẹ hoặc sữa công thức cho trẻ dưới 1 tuổi.

Sữa công thức đặc chế: chỉ dùng khi có chỉ định

• Sữa thủy phân một phần hoặc toàn phần: cho trẻ dị ứng đạm sữa bò hoặc có nguy cơ cao, theo đánh giá của bác sĩ.
• Sữa axit amin: cho trẻ dị ứng nặng.
• Sữa không lactose: một số trường hợp tiêu chảy kéo dài, bất dung nạp lactose.
• Sữa chống trào ngược (sữa đặc hơn): trào ngược ảnh hưởng tăng cân.
• Sữa cho trẻ sinh non, nhẹ cân: giàu năng lượng và đạm hơn.

Trẻ ọc sữa, đi ngoài phân lỏng hơn, quấy khóc đôi chút là chuyện thường gặp ở trẻ nhỏ. Đổi sữa liên tục vì các biểu hiện này có thể làm rối tiêu hóa thêm. Hãy hỏi bác sĩ nhi trước khi chuyển sang sữa đặc chế.

Đọc nhãn sữa công thức

1. Độ tuổi phù hợp: ghi rõ trên hộp.
2. Nguồn gốc, đơn vị nhập khẩu, phân phối: có tem nhãn tiếng Việt, mua ở nơi uy tín.
3. Hạn sử dụng, tình trạng hộp: không móp, phồng, rỉ.
4. Hướng dẫn pha: tỷ lệ bột và nước của mỗi hãng khác nhau.
5. Thành phần: sữa công thức đều phải đáp ứng tiêu chuẩn dinh dưỡng cơ bản. Các thành phần “bổ sung” như DHA, HMO, lợi khuẩn có thể có ích nhưng khác biệt giữa các hãng thường không lớn như quảng cáo.

Cẩn thận với sữa xách tay không rõ nguồn gốc, sữa bán qua mạng giá rẻ bất thường; nguy cơ hàng giả, hàng bảo quản sai cách là có thật. Những nỗ lực ngăn chặn hàng giả trong lĩnh vực sức khỏe cho thấy người tiêu dùng cần chủ động kiểm tra nguồn gốc trước khi mua.

Chọn sữa không chạy theo quảng cáo

• Sữa đắt nhất không phải là sữa tốt nhất cho con bạn.
• Không có loại sữa nào làm trẻ “cao vượt trội”, “thông minh vượt trội”; chiều cao, trí tuệ phụ thuộc vào di truyền, dinh dưỡng tổng thể, giấc ngủ, vận động và môi trường.
• Chọn loại vừa với khả năng tài chính để dùng lâu dài, tránh đổi sữa liên tục.
• Theo dõi biểu đồ tăng trưởng của trẻ tại các lần khám là cách tốt nhất để biết trẻ có phát triển ổn không.

Sữa tươi và sữa dê sau 1 tuổi

Từ 1 tuổi, trẻ ăn được đa dạng thực phẩm, sữa trở thành một phần chứ không còn là nguồn dinh dưỡng chính. Sữa tươi tiệt trùng nguyên kem là lựa chọn phổ biến và tiết kiệm. Không nên cho trẻ uống quá nhiều sữa vì có thể khiến trẻ biếng ăn, thiếu sắt. Một số phụ huynh quan tâm tới sữa dê; ưu nhược điểm được phân tích trong bài sữa dê cho bé.

Đổi sữa thế nào cho êm

Nếu cần đổi loại sữa, có thể chuyển dần trong vài ngày, mỗi ngày thay một cữ bằng sữa mới. Theo dõi phân, giấc ngủ, phát ban. Ngừng và hỏi bác sĩ nếu trẻ nôn nhiều, nổi mẩn, phân có máu hoặc chất nhầy.

Đừng quên khâu pha và vệ sinh

Chọn đúng sữa mới là một nửa. Pha sai tỷ lệ, dùng nước không đảm bảo hay bình sữa không sạch đều có thể khiến trẻ tiêu chảy, chậm tăng cân. Hãy đọc thêm hai bài hướng dẫn chi tiết: cách pha sữa an toàn, đủ dinh dưỡng và vệ sinh bình sữa đúng cách.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám

Trẻ chậm tăng cân, bỏ bú, nôn vọt, tiêu chảy kéo dài, phân có máu, nổi mề đay, khó thở sau khi bú, quấy khóc dữ dội không dỗ được là những dấu hiệu cần đưa đến bác sĩ nhi. Đừng tự đổi sữa liên tục để “thử” khi trẻ có các biểu hiện này.