Pha sữa công thức cho con: các bước an toàn, đủ dinh dưỡng

Pha sữa công thức an toàn cần ba điều: nước sạch đã đun sôi, đúng tỷ lệ bột và nước theo hướng dẫn trên hộp, và cho bé bú sớm sau khi pha. Sữa bột không phải là sản phẩm vô trùng; với trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ sinh non và dưới 2 tháng tuổi, hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới là pha sữa bằng nước đun sôi để nguội còn không dưới 70 độ C, sau đó làm nguội nhanh đến nhiệt độ vừa bú. Pha đặc hơn để “mau lớn” hay pha loãng để tiết kiệm đều có hại cho bé.

Chuẩn bị trước khi pha

• Lau sạch mặt bàn pha sữa.
• Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch.
• Bình và núm đã được rửa sạch, tiệt trùng (xem bài vệ sinh bình sữa đúng cách).
• Kiểm tra hộp sữa còn hạn, đúng độ tuổi, bột khô tơi, không vón cục, không mùi lạ.
• Dùng đúng muỗng đong đi kèm hộp sữa; mỗi hãng có kích thước muỗng khác nhau.

Các bước pha sữa

1. Đun sôi nước sạch. Nếu dùng ấm điện tự ngắt, đợi nước sôi hẳn.
2. Để nguội khoảng 30 phút hoặc ít hơn sao cho nước còn nóng, không dưới khoảng 70 độ C. Ở nhiệt độ này, nước giúp tiêu diệt vi khuẩn có thể có trong bột sữa như Cronobacter. Nhiều máy pha sữa có chế độ giữ nhiệt phù hợp.
3. Rót lượng nước cần thiết vào bình trước, đọc vạch ngang tầm mắt.
4. Cho đúng số muỗng bột: muỗng gạt ngang bằng dao hoặc thanh gạt có sẵn, không nén chặt, không vun đầy.
5. Đậy nắp, lắc hoặc xoay nhẹ cho bột tan đều.
6. Làm nguội nhanh bằng cách để bình dưới vòi nước lạnh hoặc ngâm vào bát nước mát, nước không ngập quá nắp.
7. Kiểm tra nhiệt độ: nhỏ vài giọt lên cổ tay trong, thấy ấm nhẹ là được, không nóng.
8. Cho bé bú ngay.

Lưu ý: một số hãng có hướng dẫn nhiệt độ nước riêng. Hãy đọc kỹ nhãn, và hỏi bác sĩ nhi nếu hướng dẫn khác với khuyến nghị chung, nhất là khi con sinh non hoặc dưới 2 tháng tuổi.

Vì sao không được pha đặc hoặc pha loãng

Sữa pha xong để được bao lâu

• Ở nhiệt độ phòng: nên dùng trong khoảng 2 giờ sau khi pha. Sau đó bỏ đi.
• Sữa bé đã bú dở: bỏ phần còn lại sau cữ bú, không để dành.
• Pha sẵn và cất tủ lạnh: nếu cần pha trước, làm nguội nhanh rồi cất ngăn mát ở nhiệt độ không quá khoảng 5 độ C, dùng trong 24 giờ. Khi hâm, đặt bình vào nước ấm, không quá 15 phút; không hâm bằng lò vi sóng vì dễ tạo điểm nóng gây bỏng miệng bé.

Pha sữa ban đêm thuận tiện hơn

Có thể chuẩn bị sẵn bình nước giữ nhiệt đã đun sôi, bột sữa chia sẵn từng phần trong hộp chia sữa sạch. Khi bé dậy, pha ngay theo các bước trên. Cách này an toàn hơn pha sẵn nhiều bình để ở đầu giường.

Khi đi ra ngoài

1. Mang nước sôi trong bình giữ nhiệt sạch.
2. Bột sữa chia sẵn đúng lượng trong hộp khô, kín.
3. Pha ngay khi bé cần bú, làm nguội nhanh.
4. Nếu mang sữa đã pha, phải để trong túi giữ lạnh có đá và dùng trong vài giờ.

Bao nhiêu sữa là đủ

Lượng sữa mỗi cữ trên hộp chỉ mang tính tham khảo. Mỗi bé có nhu cầu khác nhau; hãy để bé dừng khi no thay vì ép bú hết. Theo dõi tã ướt, cân nặng và sự phát triển trong các lần khám là chỉ dấu chính xác hơn. Nếu băn khoăn chọn loại sữa nào cho từng giai đoạn, xem bài chọn sữa cho con theo độ tuổi.

Nguồn nước pha sữa ở từng vùng

Nước máy đã qua xử lý ở thành phố thường đủ tiêu chuẩn để đun sôi pha sữa. Ở nơi dùng nước giếng, nước mưa, cần đảm bảo nước trong, không mùi, được lọc và đun sôi kỹ; nếu nghi ngờ nước nhiễm asen, nhiễm phèn hay ô nhiễm, nên dùng nước đóng chai phù hợp cho trẻ và vẫn đun sôi. Không dùng nước đun sôi đi đun sôi lại nhiều lần trong ngày, vì nước bay hơi làm khoáng chất cô đặc hơn. Bình chứa nước đun sôi cần được rửa sạch, đậy kín và thay nước mỗi ngày.

Giúp bé bú ngon và thư thái

Cho bé bú ở nơi yên tĩnh, ánh sáng dịu, bế áp sát và giao tiếp bằng mắt giúp bé thư giãn. Khi bé quấy, đừng vội tăng lượng sữa; có thể bé chỉ cần được ợ hơi, thay tã hay vỗ về. Giữ nhịp bú tương đối đều đặn theo nhu cầu của bé, tránh cho bú liên tục mỗi khi bé khóc vì lý do khác.

Bảo quản hộp sữa bột

• Đậy kín nắp sau mỗi lần dùng, để nơi khô mát, không cất tủ lạnh.
• Dùng hết trong thời gian ghi trên nhãn sau khi mở nắp, thường khoảng vài tuần.
• Không để muỗng ướt vào hộp, không đổ sữa sang hộp khác không rõ vệ sinh.

Sữa vón cục khi pha có thể do nước chưa đủ ấm hoặc lắc chưa đều, nhưng cũng có thể là sữa đã hỏng; bài sữa vón cục và sữa hỏng hướng dẫn cách phân biệt.

Khi nào cần hỏi bác sĩ

Bé nôn nhiều sau bú, tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài, chậm tăng cân, nổi mẩn, quấy khóc bất thường sau bú cần được bác sĩ nhi đánh giá. Đừng tự ý thay đổi cách pha (pha đặc, pha loãng, thêm bột) để “chữa” các vấn đề này.