Sữa hỏng, sữa vón cục: cách nhận biết và giữ an toàn cho trẻ

Sữa hỏng thường có một hoặc nhiều dấu hiệu: hộp phồng, méo, rỉ; sữa vón cục, tách lớp không trộn lại được; mùi chua, đắng hoặc mùi lạ; vị khác thường. Khi nghi ngờ, hãy bỏ đi, không “nếm thử cho chắc” và tuyệt đối không cho trẻ uống. Không phải mọi hiện tượng vón cục đều do hỏng, chẳng hạn sữa bột pha chưa tan hay sữa mẹ trữ đông tách lớp mỡ là bình thường. Bài viết giúp cha mẹ phân biệt từng trường hợp và giữ sữa an toàn từ lúc mua đến lúc bé uống.

Vì sao sữa hỏng nguy hiểm cho trẻ

Sữa là môi trường giàu dinh dưỡng, rất thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nếu bị nhiễm. Sữa hỏng có thể chứa vi khuẩn gây tiêu chảy, nôn, đau bụng. Trẻ nhỏ có hệ tiêu hóa và miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ mất nước nhanh khi bị tiêu chảy, nôn, nên hậu quả có thể nặng hơn người lớn.

Nguyên nhân sữa hỏng thường đến từ khâu bảo quản và vận chuyển: hộp bị va đập làm hở mối ghép, để nơi nắng nóng, để sữa đã mở nắp ngoài nhiệt độ phòng quá lâu, hoặc dụng cụ pha không sạch.

Sữa hộp, sữa túi tiệt trùng

Sữa tiệt trùng đóng hộp giấy được xử lý ở nhiệt độ cao và đóng gói kín nên bảo quản được ở nhiệt độ phòng khi chưa mở. Kiểm tra trước khi cho trẻ uống:

• Hộp phồng, căng, méo bất thường: dấu hiệu khí sinh ra do vi sinh vật. Bỏ ngay, không mở.
• Hộp rỉ, ướt, có vết thủng ở góc: bỏ.
• Hạn sử dụng: kiểm tra cả khi mua theo thùng.
• Khi rót ra cốc: sữa bình thường mịn, đồng nhất. Nếu sánh đặc, lợn cợn, vón cục, có mùi chua hay đắng, bỏ đi.

Sữa hộp đã mở nắp cần cất tủ lạnh và dùng hết trong thời gian ghi trên bao bì, thường là ngắn. Không cho trẻ ngậm ống hút uống dở rồi để lại cả buổi.

Sữa bột: vón cục do ẩm hay do hỏng

Sữa bột vón cục trong hộp thường do hút ẩm khi nắp không đậy kín, muỗng ướt, hoặc để ở nơi ẩm. Cục vón nhẹ bóp tơi được có thể chưa hỏng, nhưng sữa đã hút ẩm là môi trường thuận lợi cho vi sinh vật. Nếu kèm mùi lạ, đổi màu, có đốm, hoặc cục cứng không tan khi pha, nên bỏ cả hộp.

Để tránh:

1. Đậy kín nắp ngay sau khi lấy sữa, để nơi khô ráo, thoáng mát, không để trong tủ lạnh.
2. Dùng muỗng đi kèm, khô, không để muỗng nằm trong hộp nếu hãng không thiết kế như vậy.
3. Dùng hết hộp trong thời gian khuyến cáo sau khi mở, thường được ghi trên nhãn.

Khi pha, sữa còn lợn cợn có thể do nước chưa đúng nhiệt độ hoặc lắc chưa đều. Pha đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không tự ý pha đặc hay loãng hơn.

Sữa đã pha, sữa mẹ vắt: bảo quản thế nào

Sữa mẹ để lạnh thường tách thành lớp mỡ nổi phía trên, lắc nhẹ sẽ trộn lại, đây là hiện tượng bình thường. Sữa mẹ hỏng có mùi chua rõ, không trộn đều lại được. Các nguyên tắc sắp xếp tủ lạnh an toàn được trình bày thêm trong bài bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh.

Vệ sinh dụng cụ pha sữa để sữa không hỏng sớm

Nhiều trường hợp sữa vừa pha đã có mùi lạ không phải do sữa mà do dụng cụ. Bình sữa, núm ti, nắp bình, dụng cụ khuấy cần được rửa ngay sau mỗi cữ, dùng cọ riêng để làm sạch đáy bình và rãnh núm ti, tráng kỹ rồi để khô hoàn toàn. Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên tiệt trùng bình theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Máy hâm sữa, bình giữ nhiệt nước pha sữa cũng cần được làm sạch định kỳ vì cặn sữa đọng lại là nơi vi khuẩn phát triển.

Rửa tay bằng xà phòng trước khi pha sữa, lau sạch mặt bàn pha, không dùng chung khăn lau bình sữa với khăn lau bếp. Những thao tác nhỏ này giúp giảm nguy cơ sữa bị nhiễm khuẩn ngay từ đầu.

Mua sữa: những điểm cần kiểm tra

• Mua ở cửa hàng uy tín, nơi bày sữa không bị nắng chiếu trực tiếp.
• Kiểm tra bao bì nguyên vẹn, tem nhãn tiếng Việt, hạn dùng, số lô.
• Cảnh giác với sữa giá rẻ bất thường, hàng xách tay không rõ nguồn.
• Khi mua online, kiểm tra hàng ngay khi nhận, chụp ảnh nếu thấy hộp móp méo để đổi trả.

Việc chọn loại sữa phù hợp độ tuổi, thể trạng bé được trình bày trong bài bí quyết chọn sữa cho con. Nếu gia đình đang cân nhắc đổi sang sữa dê, hãy đọc thêm những hiểu lầm về sữa dê cho bé.

Trẻ lỡ uống sữa hỏng: xử trí ra sao

Nếu trẻ chỉ uống một ngụm nhỏ và vẫn chơi bình thường, hãy theo dõi sát trong những giờ tiếp theo. Cho trẻ bú mẹ hoặc uống nước bình thường. Không tự ý cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc chống nôn.

Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có:

• Nôn nhiều lần, không uống được.
• Tiêu chảy nhiều lần, phân có máu.
• Dấu hiệu mất nước: khóc không có nước mắt, môi khô, tiểu ít, mắt trũng, li bì hoặc quấy khóc không dỗ được.
• Sốt cao, co giật.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào.

Giữ lại hộp sữa, số lô và hóa đơn nếu có. Khi nghi ngờ cả lô sữa có vấn đề, phản ánh với nhà sản xuất và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm để được kiểm tra.