Chống nắng tự nhiên: trái cây Việt dưỡng da đẹp từ bên trong

Trái cây không phải kem chống nắng, nhưng là cách ngon và dễ nhất để bổ sung vitamin C, carotenoid, polyphenol và nước, những thứ làn da cần để tự bảo vệ và phục hồi sau những ngày nắng. May mắn là nhiều loại quả quen thuộc, rẻ tiền ở Việt Nam như ổi, đu đủ, dưa hấu, gấc, cam, bưởi lại thuộc nhóm giàu dưỡng chất nhất. Điều cần tránh là đắp nước chanh, nước cam lên da rồi ra nắng, vì có thể gây bỏng rát, thâm sạm.

Trái cây giúp gì cho da dưới nắng

• Vitamin C: cần cho tổng hợp collagen, chống oxy hóa.
• Carotenoid (beta-caroten, lycopene): sắc tố cam đỏ có tính chống oxy hóa.
• Polyphenol: nhóm chất có trong vỏ và thịt nhiều loại quả mọng, quả có màu sẫm.
• Nước và kali: hỗ trợ bù nước khi đổ mồ hôi nhiều ngày nóng.

Lợi ích là “hỗ trợ” và tích lũy theo thời gian. Về vai trò của đạm, kẽm, omega-3 và collagen, bạn có thể đọc thêm bài thực phẩm bảo vệ da và collagen.

Những loại trái cây Việt đáng ưu tiên

Ổi

Ổi là một trong những trái cây giàu vitamin C nhất, nhiều hơn cả cam tính theo cùng khối lượng. Ăn cả vỏ (sau khi rửa sạch) để có thêm chất xơ. Ổi ruột hồng còn có lycopene.

Đu đủ

Đu đủ chín giàu beta-caroten, vitamin C và dễ tiêu hóa. Phù hợp ăn sáng hoặc làm sinh tố không đường.

Dưa hấu

Phần lớn là nước, có lycopene, giúp giải khát và bù nước ngày nóng. Nên ăn tươi thay vì nước ép thêm đường.

Gấc

Màng đỏ quanh hạt gấc là nguồn lycopene và beta-caroten rất dồi dào. Xôi gấc, gấc nấu với chút dầu giúp hấp thu tốt hơn vì carotenoid tan trong chất béo.

Cam, bưởi, quýt

Giàu vitamin C, mọng nước. Bưởi cần lưu ý: có thể tương tác với một số thuốc như thuốc hạ mỡ máu, thuốc tim mạch; người đang dùng thuốc nên hỏi dược sĩ.

Xoài chín

Có beta-caroten, vitamin C, nhưng khá ngọt; ăn lượng vừa phải.

Chanh dây

Thơm, chua, có vitamin C và chất xơ từ hạt. Pha nước chanh dây nên dùng ít đường.

Trái cây mọng

Dâu tây Đà Lạt, việt quất, cherry nhập khẩu giàu polyphenol, nhưng giá cao hơn. Về cherry, xem thêm bài cherry và những lời đồn bổ máu.

Bảng tham khảo nhanh

Ăn trái cây thế nào cho đúng

1. Ăn nguyên quả hơn uống nước ép: giữ chất xơ, ít tăng đường huyết hơn.
2. Đa dạng màu sắc: đỏ, cam, vàng, xanh, tím mỗi màu mang nhóm chất khác nhau.
3. Ăn theo mùa: rẻ, tươi, ít phải bảo quản lâu.
4. Rửa sạch trước khi ăn và trước khi gọt; xem bài rửa hoa quả an toàn.
5. Cẩn thận với trái cây sấy: tiện mang theo nhưng thường thêm đường. Món quà như hoa quả sấy Đà Lạt ngon miệng, nhưng nên ăn ít và đọc nhãn.

Đừng đắp chanh, cam lên da rồi ra nắng

Một số loại quả họ cam chanh, nhất là chanh ta, chanh xanh, chứa hợp chất furocoumarin. Khi nước chanh dính trên da rồi gặp ánh nắng, có thể gây phản ứng gọi là viêm da do quang độc thực vật: da đỏ rát, phồng rộp, sau đó để lại vết thâm có hình giọt, vệt nước chảy, kéo dài nhiều tuần. Tình huống hay gặp là vắt chanh pha nước, làm đồ uống ngoài trời, hoặc tự đắp mặt nạ chanh rồi đi nắng.

• Rửa tay kỹ bằng xà phòng sau khi vắt chanh, gọt cam.
• Không tự làm mặt nạ chanh, cam để “trắng da”.
• Nếu da đã bị đỏ rát sau khi dính chanh, tránh nắng, chườm mát và đi khám nếu phồng rộp nhiều.

Ba món trái cây dễ làm cho ngày nắng

• Đĩa trái cây cầu vồng: ổi, đu đủ, dưa hấu, thanh long, vài múi bưởi; cắt sẵn trong hộp kín để ngăn mát, ăn trong ngày.
• Sinh tố đu đủ chuối không đường: thêm vài thìa sữa chua không đường thay cho sữa đặc, uống ngay sau khi xay.
• Nước dưa hấu ép cả bã: không thêm đường, uống mát sau khi đi nắng về để bù nước.

Khi mang trái cây đi làm, đi học, nên cắt ngay trước khi đi, để trong hộp kín và túi giữ lạnh. Trái cây đã cắt để ở nhiệt độ cao nhiều giờ dễ bị lên men, nhiễm khuẩn, nhất là dưa hấu và đu đủ. Ngoài ra, đừng quên uống đủ nước lọc trong ngày; trái cây giúp bù nước nhưng không thay được nước uống.

Trái cây cho từng nhóm tuổi

Trẻ nhỏ nên ăn trái cây cắt miếng vừa, bỏ hạt, tránh cho trẻ dưới 4 tuổi ăn nguyên quả tròn nhỏ như nho, cherry vì dễ hóc. Người cao tuổi răng yếu có thể ăn trái cây mềm như đu đủ, chuối, hoặc xay sinh tố. Phụ nữ mang thai nên rửa trái cây thật kỹ và ăn đa dạng; một số loại như dứa, đu đủ xanh thường được khuyên ăn có chừng mực theo kinh nghiệm dân gian, nên hỏi bác sĩ sản khoa nếu băn khoăn.

Ai cần điều chỉnh lượng trái cây

• Người tiểu đường: chọn quả ít ngọt, chia nhỏ khẩu phần, tránh nước ép.
• Người bệnh thận phải hạn chế kali: hỏi bác sĩ về loại và lượng phù hợp.
• Người trào ngược dạ dày: quả chua có thể làm triệu chứng nặng hơn khi ăn lúc đói.
• Người dùng thuốc có tương tác với bưởi: hỏi dược sĩ.

Đẹp từ bên trong, che chắn từ bên ngoài

Một đĩa trái cây mỗi ngày là thói quen tốt cho da và cho sức khỏe chung. Nhưng da chỉ thật sự được bảo vệ khi bạn kết hợp với kem chống nắng phổ rộng, mũ rộng vành, áo chống nắng và hạn chế ra ngoài giữa trưa. Ăn đúng, che đúng, ngủ đủ, uống đủ nước: bốn điều đơn giản ấy giúp làn da đi qua mùa hè nhẹ nhàng hơn bất kỳ sản phẩm “uống trắng” nào.