Ổi có chống ung thư không? Hiểu đúng giá trị của quả ổi

Ổi là loại quả rẻ, quen thuộc nhưng rất giàu dinh dưỡng: lượng vitamin C trong một quả ổi thường vượt cả cam, ổi giàu chất xơ, và ổi ruột đỏ còn có lycopene. Các thông tin "ổi chống ung thư" lan truyền trên mạng thường dựa trên nghiên cứu chiết xuất ổi hoặc lá ổi trong phòng thí nghiệm, chưa đủ để kết luận ăn ổi giúp phòng hay chữa ung thư ở người. Cách hiểu đúng là: ổi là một phần tốt của chế độ ăn nhiều rau quả, mà chế độ ăn này gắn với nguy cơ thấp hơn ở một số bệnh mạn tính.

Trong quả ổi có gì

• Vitamin C: ổi là một trong những loại quả giàu vitamin C nhất trong các loại quả phổ biến ở Việt Nam. Vitamin C tham gia tạo collagen, hỗ trợ miễn dịch và giúp hấp thu sắt từ thực vật.
• Chất xơ: đặc biệt nhiều khi ăn cả vỏ, hỗ trợ tiêu hóa và tạo cảm giác no.
• Lycopene: có trong ổi ruột đỏ, hồng; cùng nhóm carotenoid với cà chua.
• Polyphenol, flavonoid: có trong quả và đặc biệt trong lá ổi.
• Kali, folate: ở mức đáng kể.

Ổi lại có năng lượng và đường tương đối thấp so với nhiều loại quả ngọt, nên được nhiều người đang kiểm soát cân nặng, đường huyết ưa chuộng.

Ổi và ung thư: nghiên cứu đang ở mức nào

Khi đọc một tiêu đề kiểu "nghiên cứu mới: ổi chống ung thư", bạn nên hỏi ba câu:

1. Nghiên cứu trên đối tượng nào? Phần lớn nghiên cứu về ổi và ung thư là trên tế bào trong ống nghiệm hoặc trên động vật, dùng chiết xuất cô đặc từ quả, lá hoặc hạt ổi.
2. Liều dùng có tương đương thực tế không? Nồng độ chiết xuất trong thí nghiệm thường cao hơn nhiều so với lượng một người ăn ổi bình thường.
3. Kết quả có được lặp lại ở người không? Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng đủ lớn cho thấy ăn ổi làm giảm nguy cơ ung thư hay hỗ trợ điều trị ung thư.

Điều có cơ sở hơn là: chế độ ăn nhiều rau quả, chất xơ và ít thịt chế biến sẵn có liên quan đến nguy cơ thấp hơn với một số loại ung thư, đặc biệt ung thư đại trực tràng. Ổi là một lựa chọn trái cây tốt trong chế độ ăn đó, không hơn.

Người bệnh ung thư không nên dùng nước lá ổi, chiết xuất ổi thay cho điều trị, và nên báo bác sĩ nếu đang dùng bất kỳ sản phẩm thảo dược nào.

Những lợi ích thực tế của việc ăn ổi

Bổ sung vitamin C dễ dàng

Một quả ổi vừa có thể đáp ứng hoặc vượt nhu cầu vitamin C trong ngày của người trưởng thành. Ăn ổi sau bữa ăn có rau lá xanh, đậu giúp tăng hấp thu sắt thực vật.

Hỗ trợ tiêu hóa

Chất xơ trong ổi hỗ trợ nhu động ruột. Tuy nhiên ổi xanh, ăn nhiều hạt có thể gây táo bón ở một số người, đặc biệt trẻ nhỏ.

Thân thiện với người kiểm soát đường huyết

Ổi có chỉ số đường huyết tương đối thấp và nhiều chất xơ. Người tiểu đường vẫn có thể ăn ổi với lượng hợp lý trong kế hoạch ăn uống, thay cho các loại quả rất ngọt.

Lá ổi: dân gian và hiện đại

Trong dân gian, búp ổi non được dùng chữa tiêu chảy, lá ổi dùng súc miệng. Lá ổi chứa tanin có tính săn se, giải thích phần nào kinh nghiệm này. Trà lá ổi cũng được nghiên cứu về tác dụng trên đường huyết sau ăn. Tuy vậy:

• Tiêu chảy ở trẻ nhỏ cần được bù nước bằng oresol và đi khám khi có dấu hiệu mất nước, không chỉ dùng búp ổi.
• Người tiểu đường đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi uống trà lá ổi thường xuyên.
• Trà lá ổi đặc có thể gây táo bón.

Ăn ổi đúng cách

Vỏ ổi có thể tồn dư thuốc bảo vệ thực vật nếu nguồn không rõ ràng. Rửa dưới vòi nước chảy và chà nhẹ; tham khảo bài rửa hoa quả giảm dư lượng thuốc trừ sâu.

Ổi trong một chế độ ăn phòng bệnh

Thay vì tìm một "thần dược", hãy xây dựng bữa ăn đa dạng: nhiều rau xanh, trái cây nhiều màu, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, cá; hạn chế thịt chế biến sẵn, đồ chiên rán, rượu bia. Một vài gợi ý trong bài nấu ăn an toàn để giảm nguy cơ ung thư có thể giúp bạn bắt đầu. Ổi, cà chua, rau lá xanh đậm đều là những thực phẩm rẻ, dễ tìm, xứng đáng có mặt thường xuyên.

Đừng quên tầm soát

Ăn uống lành mạnh giảm nguy cơ, nhưng không thay thế tầm soát ung thư theo khuyến cáo phù hợp với tuổi, giới và tiền sử gia đình. Những dấu hiệu như sụt cân không rõ lý do, đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, khối u bất thường cần được khám sớm.

Kết luận

Ổi là loại quả bình dân nhưng dinh dưỡng vượt trội về vitamin C và chất xơ. Những thông tin "ổi chống ung thư" hiện chủ yếu đến từ nghiên cứu thí nghiệm, chưa đủ để xem ổi là phương thuốc. Hãy ăn ổi vì nó ngon, rẻ và tốt cho sức khỏe nói chung, và để việc phòng ngừa ung thư dựa trên cả lối sống lẫn tầm soát định kỳ.