Phòng chống COVID-19 theo khuyến cáo của Bộ Y tế: những điều cốt lõi

Khi COVID-19 đã chuyển sang quản lý như bệnh truyền nhiễm lưu hành, các khuyến cáo phòng bệnh của Bộ Y tế không còn mang tính bắt buộc như giai đoạn đầu đại dịch, mà tập trung vào những biện pháp cơ bản và bảo vệ nhóm nguy cơ cao: đeo khẩu trang ở nơi đông người, kín gió và khi có triệu chứng hô hấp; rửa tay thường xuyên; giữ không gian thông thoáng; tiêm vaccine theo khuyến cáo; và theo dõi sức khỏe, đi khám sớm nếu thuộc nhóm nguy cơ. Bài viết tổng hợp những điểm cốt lõi đó theo cách dễ áp dụng cho từng gia đình.

Lưu ý: khuyến cáo cụ thể có thể được điều chỉnh theo tình hình dịch và biến thể lưu hành. Khi có đợt gia tăng ca bệnh, hãy theo dõi thông báo mới nhất từ Bộ Y tế, Sở Y tế địa phương.

Vì sao vẫn cần phòng COVID-19

Với đa số người trẻ khỏe đã tiêm vaccine hoặc từng nhiễm, COVID-19 thường diễn biến nhẹ. Nhưng virus vẫn lưu hành, tiếp tục biến đổi, và vẫn có thể gây bệnh nặng ở:

• Người cao tuổi.
• Người có bệnh nền: tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận, bệnh gan, béo phì.
• Người suy giảm miễn dịch, đang điều trị ung thư, ghép tạng.
• Phụ nữ mang thai.

Phòng bệnh cho bản thân cũng là cách bảo vệ những người thân thuộc các nhóm này.

Những khuyến cáo cốt lõi

1. Khẩu trang đúng lúc, đúng chỗ

Không cần đeo khẩu trang mọi lúc, nhưng nên đeo khi:

• Ở nơi đông người, kín gió: phương tiện công cộng, bệnh viện, chợ, trung tâm thương mại trong mùa dịch tăng.
• Bạn có triệu chứng hô hấp như ho, sổ mũi, đau họng, sốt.
• Chăm sóc người bệnh, hoặc tiếp xúc người cao tuổi, người có bệnh nền.
• Bạn thuộc nhóm nguy cơ cao.

2. Vệ sinh tay

Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, hoặc dung dịch sát khuẩn có cồn, đặc biệt trước khi ăn, sau khi ho hắt hơi, sau khi ở nơi công cộng. Không đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa tay.

3. Không gian thông thoáng

Mở cửa sổ, tăng thông gió trong nhà, lớp học, văn phòng. Virus lây chủ yếu qua đường hô hấp, không gian kín ít thông gió làm tăng nguy cơ lây. Máy lạnh cũng cần được vệ sinh định kỳ.

4. Tiêm vaccine theo khuyến cáo

Vaccine giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và tử vong. Hiện nay, khuyến cáo tiêm nhắc thường ưu tiên nhóm nguy cơ cao. Người thuộc nhóm này nên hỏi bác sĩ, trạm y tế về thời điểm phù hợp. Đọc thêm về vaccine COVID-19 trong giai đoạn bệnh lưu hành.

5. Nâng cao sức khỏe chung

Ăn uống đủ chất, vận động đều, ngủ đủ, kiểm soát tốt bệnh nền như huyết áp, đường huyết, bỏ thuốc lá. Đây là những việc không riêng cho COVID-19 nhưng giúp cơ thể chống chọi bệnh tốt hơn.

6. Ở nhà khi có triệu chứng

Khi có triệu chứng hô hấp, hạn chế đi làm, đi học nếu có thể; nếu phải ra ngoài, đeo khẩu trang. Tránh tiếp xúc người già, trẻ nhỏ, người có bệnh nền.

Bảng tóm tắt theo đối tượng

Khi nghi mắc COVID-19

1. Test nhanh bằng kit hợp lệ nếu cần xác định; kết quả âm tính khi có triệu chứng chưa loại trừ hoàn toàn.
2. Nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống nhẹ nhàng.
3. Dùng thuốc hạ sốt, giảm đau thông thường theo hướng dẫn, không cộng dồn nhiều sản phẩm cùng hoạt chất.
4. Không tự ý dùng kháng sinh, corticoid, thuốc kháng virus.
5. Người thuộc nhóm nguy cơ nên liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá.

Cẩn trọng với kit test, thuốc trôi nổi trên mạng trong mùa dịch, như phân tích trong bài kit test và thuốc COVID trôi nổi.

Dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay

• Khó thở, thở nhanh, cảm giác hụt hơi khi nói.
• Đau tức ngực kéo dài.
• Môi, đầu ngón tay tím tái.
• Lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức.
• Sốt cao không hạ, nôn nhiều không ăn uống được.
• Trẻ nhỏ thở rút lõm ngực, bỏ bú, li bì, co giật.

Chăm sóc người thân mắc bệnh tại nhà

Khi trong nhà có người mắc COVID-19, đặc biệt nếu cùng sống với người cao tuổi hay trẻ nhỏ, một vài sắp xếp đơn giản giúp hạn chế lây lan:

• Cho người bệnh ở phòng riêng thông thoáng nếu có thể, mở cửa sổ.
• Chỉ một người khỏe mạnh, không thuộc nhóm nguy cơ, đảm nhận việc chăm sóc chính.
• Cả người bệnh và người chăm sóc đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần.
• Dùng riêng khăn mặt, cốc, bát đũa; rửa sạch bằng xà phòng sau khi dùng.
• Lau các bề mặt hay chạm như tay nắm cửa, công tắc, điện thoại.
• Ghi lại nhiệt độ, các triệu chứng mỗi ngày để báo cho nhân viên y tế khi cần.

Những hiểu lầm cần tránh

• "Đã mắc rồi thì không mắc lại": có thể tái nhiễm, nhất là khi biến thể mới xuất hiện.
• "COVID giờ chỉ như cảm cúm, không cần để ý": với nhóm nguy cơ, bệnh vẫn có thể nặng.
• "Xông, súc họng bằng nước muối diệt được virus": súc họng có thể giúp dễ chịu nhưng không phòng hay chữa COVID-19.
• "Uống thực phẩm chức năng thay vaccine": không có sản phẩm nào thay thế được vaccine.

Kết luận

Phòng chống COVID-19 trong giai đoạn hiện nay không còn là những biện pháp cứng nhắc, mà là thói quen hợp lý: khẩu trang đúng lúc, rửa tay, thông thoáng, tiêm vaccine theo khuyến cáo, ở nhà khi ốm và đi khám sớm nếu thuộc nhóm nguy cơ. Theo dõi thông báo của Bộ Y tế khi có đợt dịch tăng là cách tốt nhất để cập nhật hướng dẫn mới.