Đột quỵ thể thao: chơi pickleball có tiềm ẩn nguy cơ không?

Pickleball tự nó không gây đột quỵ, nhưng như mọi môn thể thao gắng sức, nó có thể là "giọt nước tràn ly" ở người có sẵn bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu mà chưa được phát hiện. Những ca đột quỵ, ngừng tim trên sân thường rơi vào người chơi lớn tuổi, ít vận động rồi đột ngột chơi cường độ cao, chơi trong thời tiết nắng nóng, thiếu nước. Hiểu nguy cơ, khám sức khỏe trước khi chơi và nhận biết dấu hiệu cảnh báo là cách để tận hưởng môn thể thao này một cách an toàn.

Vì sao pickleball nở rộ và kéo theo lo ngại

Pickleball kết hợp yếu tố của tennis, cầu lông và bóng bàn, chơi trên sân nhỏ, vợt nhẹ, luật dễ hiểu. Môn này thu hút rất nhiều người trung niên, cao tuổi và cả dân văn phòng vì dễ bắt đầu, tính giao lưu cao. Chính vì "dễ chơi", nhiều người bước vào sân mà không khởi động, không biết giới hạn của bản thân, và hào hứng chơi liên tục hàng giờ.

Khi số người chơi tăng lên nhanh, các sự cố sức khỏe trên sân cũng được chú ý nhiều hơn. Điều này không có nghĩa pickleball nguy hiểm hơn các môn khác, mà là quy luật chung: càng nhiều người chơi, càng có nhiều người mang bệnh tiềm ẩn tham gia.

Đột quỵ và ngột tử khi chơi thể thao: phân biệt cho đúng

Trong đời thường, "đột quỵ" hay bị dùng chung cho mọi trường hợp gục ngã đột ngột. Thực tế có hai nhóm khác nhau:

Ở người trung niên, cao tuổi, nguyên nhân thường gặp của ngừng tim khi gắng sức là bệnh mạch vành. Ở người trẻ, có thể do bệnh cơ tim, rối loạn nhịp bẩm sinh chưa được phát hiện.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ trên sân

• Bệnh nền chưa kiểm soát: tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao, bệnh mạch vành, rối loạn nhịp tim.
• Ít vận động rồi chơi quá sức: tim chưa thích nghi với gắng sức đột ngột.
• Nắng nóng, thiếu nước: máu cô đặc, tim phải làm việc nhiều hơn, dễ sốc nhiệt.
• Hút thuốc, uống rượu bia trước hoặc sau khi chơi.
• Thiếu ngủ, căng thẳng, vừa ốm dậy.
• Bỏ qua triệu chứng: tức ngực, khó thở bất thường nhưng vẫn cố chơi tiếp.

Mỡ máu cao ngày càng gặp ở người trẻ và là yếu tố âm thầm làm tăng nguy cơ tim mạch, như phân tích trong bài mỡ máu cao ở người trẻ.

Ai nên khám sức khỏe trước khi chơi

• Người từ khoảng 40 tuổi trở lên mới bắt đầu tập thể thao cường độ vừa đến cao.
• Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh thận, hoặc có người thân mất đột ngột khi còn trẻ.
• Người từng có triệu chứng đau ngực, hồi hộp, ngất, khó thở khi gắng sức.
• Người hút thuốc lâu năm, thừa cân nhiều.

Bác sĩ có thể chỉ định đo huyết áp, xét nghiệm máu, điện tâm đồ, siêu âm tim hoặc nghiệm pháp gắng sức tùy trường hợp, và tư vấn mức độ chơi phù hợp.

Chơi pickleball an toàn: những nguyên tắc đơn giản

1. Khởi động 5 đến 10 phút: đi bộ nhẹ, xoay khớp, tập vài pha đánh chậm.
2. Tăng dần cường độ: người mới nên chơi các trận ngắn, nghỉ giữa trận.
3. Uống nước đều trước, trong và sau khi chơi; tránh chơi giữa trưa nắng gắt.
4. Nghe cơ thể: dừng ngay khi tức ngực, khó thở, chóng mặt, tim đập loạn.
5. Không chơi khi đang ốm, sốt, hoặc vừa uống rượu.
6. Thả lỏng sau khi chơi, không dừng đột ngột rồi ngồi ngay vào phòng lạnh.
7. Dùng thuốc điều trị đều đặn theo chỉ định nếu có bệnh nền, không tự ý bỏ thuốc.

Dấu hiệu cảnh báo cần dừng chơi và đi khám

• Đau, tức, nặng ngực, lan lên vai, cổ, hàm.
• Khó thở bất thường so với mức gắng sức.
• Hồi hộp, tim đập nhanh hoặc không đều.
• Chóng mặt, choáng váng, suýt ngất.
• Méo miệng, nói ngọng, tê yếu một bên người, nhìn mờ đột ngột: đây là dấu hiệu đột quỵ não, gọi cấp cứu 115 ngay.

Nhớ quy tắc nhận biết đột quỵ não: mặt méo, tay yếu, nói khó, và gọi cấp cứu ngay lập tức. Thời gian là yếu tố quyết định cơ hội điều trị. Thông tin về phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ có thể tham khảo thêm trong bài đột quỵ trẻ hóa và cách phòng ngừa.

Ăn uống và sinh hoạt quanh giờ chơi

Những gì bạn làm trước và sau trận đấu cũng ảnh hưởng đến tim mạch:

• Không chơi khi quá no hoặc quá đói: nên ăn nhẹ trước khoảng một đến hai giờ.
• Hạn chế cà phê, nước tăng lực ngay trước khi chơi nếu bạn dễ hồi hộp, tim đập nhanh.
• Không "giao lưu" bằng rượu bia sau trận khi cơ thể còn mất nước và tim còn đập nhanh.
• Bù nước, điện giải hợp lý khi chơi lâu dưới trời nóng; nước lọc là đủ cho phần lớn người chơi giải trí.
• Ngủ đủ đêm trước: thiếu ngủ làm tăng nhịp tim, huyết áp khi gắng sức.

Người chơi thường xuyên nên kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ, ngay cả khi cảm thấy khỏe mạnh. Rất nhiều người chỉ phát hiện bệnh tim mạch sau một sự cố trên sân.

Sân chơi cũng cần chuẩn bị

Các câu lạc bộ, sân pickleball nên có sẵn số điện thoại cấp cứu, khuyến khích thành viên học sơ cứu, ép tim ngoài lồng ngực và trang bị máy khử rung tim tự động (AED) nếu có điều kiện. Khi một người gục ngã, không thở bình thường: gọi 115, bắt đầu ép tim ngay và dùng AED càng sớm càng tốt. Mỗi phút chậm trễ đều làm giảm cơ hội sống.

Pickleball mang lại nhiều lợi ích: tăng vận động, cải thiện tim phổi, kết nối bạn bè. Biết giới hạn của mình và chuẩn bị đúng cách, bạn sẽ giữ được những lợi ích ấy mà không phải đánh đổi.