Bật quạt qua đêm: tác hại thật sự và cách dùng an toàn

Bật quạt qua đêm không gây hại nghiêm trọng với người khỏe mạnh nếu quạt được đặt đúng chỗ, gió vừa phải và quạt được vệ sinh sạch. Những phiền toái thường gặp là khô mũi họng, khô mắt, đau mỏi cổ vai, hoặc hắt hơi do bụi bám trên cánh quạt. Nhóm cần cẩn thận hơn là trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh hô hấp, tim mạch, và những đêm nắng nóng cực đoan khi quạt chỉ thổi không khí nóng vào người.

Lời đồn và sự thật

Tác hại thật sự có thể gặp

Khô niêm mạc mũi, họng, mắt

Luồng gió liên tục làm bay hơi lớp ẩm trên niêm mạc. Sáng dậy thấy khô họng, nghẹt mũi, mắt cộm là dấu hiệu gió quá mạnh hoặc thổi thẳng vào mặt.

Đau mỏi cơ, cứng cổ

Gió thổi lâu vào một vùng cơ khiến cơ co lại, cộng với tư thế ngủ không tốt dễ gây cứng cổ, mỏi vai buổi sáng.

Dị ứng do bụi

Cánh quạt và lồng quạt tích bụi rất nhanh. Khi bật, quạt phát tán bụi, lông thú, phấn hoa, bào tử nấm trong phòng. Người viêm mũi dị ứng, hen suyễn dễ hắt hơi, ho về đêm. Chủ đề này liên quan mật thiết đến vệ sinh không gian sống, được bàn trong bài bệnh trong nhà và vệ sinh.

Mất nước khi trời quá nóng

Quạt làm mát nhờ đẩy nhanh bay hơi mồ hôi. Khi trời quá nóng và độ ẩm cao, cơ thể vẫn tiết mồ hôi nhiều mà không mát hơn bao nhiêu. Người già, trẻ nhỏ dễ mất nước mà không nhận ra.

Cách đặt quạt và chọn chế độ

1. Không thổi thẳng vào mặt, đầu, ngực. Hướng quạt về phía chân hoặc tường để gió dội lại.
2. Đặt cách giường một khoảng, tránh sát người.
3. Dùng chế độ xoay để gió phân tán, không tập trung vào một chỗ.
4. Chọn mức gió nhỏ hoặc chế độ gió tự nhiên nếu quạt có.
5. Dùng hẹn giờ tắt sau vài giờ, lúc nửa đêm về sáng trời thường mát hơn.
6. Kết hợp mở hé cửa sổ hoặc đặt quạt hướng ra cửa để đẩy khí nóng ra ngoài.

Lưu ý cho từng nhóm người

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Không để quạt thổi thẳng vào trẻ. Trẻ nhỏ điều hòa thân nhiệt kém, dễ bị lạnh hoặc nóng quá mức. Kiểm tra gáy, lưng trẻ: ấm và khô là ổn; vã mồ hôi là nóng, lạnh tay chân kèm da tái có thể là lạnh. Đặt quạt ngoài tầm với, có lồng bảo vệ dày để tránh trẻ thò tay vào.

Người cao tuổi

Người già ít cảm nhận khát, dễ mất nước trong đêm nóng. Để sẵn cốc nước cạnh giường. Gió nhẹ, không thổi thẳng, tránh làm lạnh đột ngột khi người có bệnh tim mạch, huyết áp.

Người có bệnh hô hấp

Người hen, viêm mũi dị ứng nên vệ sinh quạt thường xuyên hơn, cân nhắc dùng thêm máy lọc không khí, giữ phòng ngủ ít đồ tích bụi.

Người vừa tập thể dục hoặc đi nắng về

Không nên ngồi ngay trước quạt mạnh khi người đẫm mồ hôi. Lau khô người, nghỉ một lúc rồi mới bật gió vừa.

Quạt hay điều hòa: chọn thế nào cho giấc ngủ

Nhiều gia đình dùng kết hợp: điều hòa ở mức vừa phải, khoảng 26 đến 28 độ C, cùng quạt gió nhẹ để lưu thông khí, vừa mát vừa tiết kiệm. Nếu dùng điều hòa, đừng bỏ qua khâu vệ sinh; bài vệ sinh điều hòa và nguy cơ viêm phổi giải thích vì sao.

Mẹo giữ phòng mát hơn mà không cần gió mạnh

Quạt hoạt động hiệu quả hơn khi căn phòng không bị tích nhiệt. Buổi chiều, hãy kéo rèm che cửa hướng tây để hạn chế nắng chiếu vào tường và sàn. Chiều tối mở cửa sổ đối diện nhau để tạo luồng gió đối lưu, sau đó mới bật quạt. Có thể đặt một chậu nước mát hoặc khăn ẩm phía trước quạt trong không gian thoáng để luồng gió dịu hơn, nhưng không nên làm vậy trong phòng kín vì sẽ tăng độ ẩm. Chăn, ga, gối bằng cotton hoặc vải mỏng thoát nhiệt tốt cũng giúp bạn không cần chỉnh quạt ở mức gió lớn suốt đêm.

Vệ sinh quạt đúng cách

• Rút điện trước khi tháo lồng quạt.
• Tháo lồng trước, cánh quạt, rửa bằng nước xà phòng loãng, lau khô hoàn toàn.
• Lau thân quạt, khe thông gió động cơ bằng khăn ẩm vắt kỹ, không xịt nước vào động cơ.
• Mùa nóng nên vệ sinh mỗi vài tuần, nhiều hơn nếu nhà gần đường bụi.
• Kiểm tra dây điện, phích cắm; ngừng dùng nếu quạt nóng bất thường, có mùi khét hoặc kêu to.

Khi nào cần đi khám

Hãy đi khám nếu buổi sáng thức dậy thấy méo miệng, nhắm mắt không kín, nói khó, yếu tay chân một bên: đây có thể là đột quỵ hoặc liệt dây thần kinh mặt, cần được đánh giá cấp cứu chứ không phải “trúng gió” để cạo gió tại nhà. Đau họng kéo dài, sốt, khó thở, hoặc đau cổ vai lan xuống tay kèm tê bì cũng nên được bác sĩ kiểm tra.