Mát gan bổ thận: 5 loại nước uống thanh mát và sự thật về "giải độc"

Gan và thận vốn đã là hai "nhà máy lọc độc" tự nhiên của cơ thể; không có loại nước nào "giải độc gan thận" theo nghĩa rút chất độc ra khỏi cơ thể như quảng cáo. Tuy vậy, một số đồ uống quen thuộc như nước lọc, trà xanh không đường, nước râu ngô, nước rau má, trà atiso có thể là lựa chọn thanh mát, ít đường, giúp bạn uống đủ nước và bớt đồ uống có cồn, nước ngọt, qua đó gián tiếp giảm gánh nặng cho gan và thận. Điều quan trọng là uống đúng cách và biết khi nào những loại nước này không phù hợp.

Gan và thận "giải độc" như thế nào

Gan chuyển hóa thuốc, rượu, các chất thải của quá trình trao đổi chất thành dạng dễ đào thải. Thận lọc máu, đào thải chất thải hòa tan qua nước tiểu và giữ cân bằng nước, muối. Hai cơ quan này làm việc liên tục mà không cần "thải độc" theo đợt.

Điều thực sự làm hại gan, thận là: rượu bia, đồ uống nhiều đường, thừa cân, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, tiểu đường, lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc không rõ nguồn gốc, và uống quá ít nước. Vì vậy, "mát gan bổ thận" thật sự là bớt những thứ có hại, chứ không phải thêm một loại nước thần kỳ.

5 loại nước uống thanh mát đáng cân nhắc

1. Nước lọc: lựa chọn số một

Uống đủ nước giúp thận đào thải chất cặn hiệu quả, giảm nguy cơ sỏi thận. Không cần đếm cốc cứng nhắc; hãy uống rải rác trong ngày, uống thêm khi trời nóng, vận động nhiều. Nước tiểu vàng nhạt là dấu hiệu bạn uống tương đối đủ. Người bệnh suy tim, suy thận nặng có thể cần hạn chế nước theo chỉ định bác sĩ.

2. Trà xanh không đường

Trà xanh chứa catechin, chất chống oxy hóa được nghiên cứu nhiều. Một vài cốc trà xanh pha loãng, không đường mỗi ngày là đồ uống tốt thay cho nước ngọt. Lưu ý: chiết xuất trà xanh liều cao dạng viên đã có báo cáo gây tổn thương gan; uống trà pha bình thường khác hẳn uống viên chiết xuất cô đặc. Người mất ngủ, đau dạ dày nên uống loãng, không uống buổi tối.

3. Nước râu ngô

Nước râu ngô là thức uống dân gian quen thuộc, được cho là lợi tiểu, thanh nhiệt. Có thể uống thay nước lọc vào ngày nóng. Không nên dùng như thuốc lợi tiểu cho người bệnh, và người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp nên hỏi bác sĩ nếu uống thường xuyên lượng nhiều.

4. Nước rau má

Rau má là món giải nhiệt mùa hè của người Việt. Nước rau má tự xay ít đường là lựa chọn mát lành. Tuy nhiên rau má có tính "mát", uống nhiều có thể gây lạnh bụng, tiêu chảy ở người tỳ vị yếu. Nếu tự làm, rửa rau thật kỹ vì rau má mọc sát đất. Đọc thêm về rau má và những lưu ý khi dùng.

5. Trà atiso

Atiso (actiso) là đặc sản Đà Lạt, thường pha trà hoặc nấu nước. Chiết xuất atiso được nghiên cứu về hỗ trợ tiêu hóa, tiết mật. Trà atiso nên chọn loại không đường hoặc ít đường, vì nhiều sản phẩm cao atiso bán sẵn rất ngọt. Người có sỏi mật, tắc mật nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

So sánh nhanh

Những loại "nước giải độc" nên tránh

• Trà detox, trà thải độc bán online: nhiều sản phẩm chứa chất nhuận tràng, lợi tiểu mạnh, thậm chí trộn thuốc không công bố. Giảm cân nhanh nhờ mất nước, không phải "thải độc".
• Thuốc nam, cao lá không rõ nguồn gốc: một số loại thảo dược có thể gây tổn thương gan, thận. Thận đã yếu càng dễ bị hại.
• Nước ép trái cây đóng chai, trà đóng chai có đường: lượng đường cao, góp phần gây gan nhiễm mỡ.
• "Nhịn ăn chỉ uống nước ép" nhiều ngày: có thể gây mệt, hạ đường huyết, không giúp gan thận khỏe hơn.

Nếu bạn cần một gợi ý khác từ thảo mộc quen thuộc, có thể tham khảo trà tía tô hoặc trà kỷ tử, với cùng nguyên tắc: uống vừa phải, ít đường.

Thói quen thật sự giúp gan thận khỏe

1. Hạn chế rượu bia; tốt nhất là không uống.
2. Giảm đồ uống có đường, đồ ăn nhiều đường, tinh bột tinh chế.
3. Ăn nhạt hơn để bảo vệ thận và huyết áp.
4. Giữ cân nặng hợp lý, vận động đều đặn.
5. Không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài, thuốc không rõ nguồn gốc.
6. Ngủ đủ, hạn chế thức khuya kéo dài.
7. Khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm men gan, chức năng thận, nhất là khi có tiểu đường, tăng huyết áp.

Dấu hiệu gan, thận cần được khám

• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu.
• Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đau tức vùng hạ sườn phải.
• Phù mặt, phù chân, tiểu ít hoặc tiểu nhiều lần về đêm, nước tiểu nhiều bọt.
• Huyết áp tăng không rõ lý do.

Những dấu hiệu này cần bác sĩ đánh giá; đừng tự uống nước "mát gan" rồi trì hoãn đi khám.

Kết luận

Không có loại nước nào là thuốc giải độc gan thận. Nhưng chọn nước lọc, trà xanh loãng, nước râu ngô, nước rau má, trà atiso ít đường thay cho rượu bia và nước ngọt là thay đổi nhỏ có lợi thật. Gan, thận khỏe nhất khi bạn bớt gánh nặng cho chúng mỗi ngày và kiểm tra định kỳ.