Thu hồi mỹ phẩm: tra cứu thế nào và làm gì khi đã lỡ dùng

Khi thấy tin một loại mỹ phẩm bị thu hồi, việc đầu tiên là tra cứu văn bản gốc của cơ quan quản lý để biết chính xác tên sản phẩm, số lô, nhà sản xuất và lý do thu hồi, rồi đối chiếu với sản phẩm mình đang dùng. Nếu trùng, hãy ngừng dùng, giữ lại sản phẩm và hóa đơn để đổi trả, và đi khám da liễu nếu da có biểu hiện bất thường. Bài viết hướng dẫn cách tra cứu, hiểu các lý do thu hồi phổ biến và nhận diện dấu hiệu mỹ phẩm kém chất lượng, mỹ phẩm “bẩn” trên thị trường.

Vì sao mỹ phẩm bị thu hồi

Ở Việt Nam, mỹ phẩm được quản lý theo cơ chế công bố: doanh nghiệp tự công bố sản phẩm và chịu trách nhiệm về chất lượng, cơ quan quản lý hậu kiểm bằng lấy mẫu, thanh tra. Một sản phẩm có thể bị đình chỉ lưu hành, thu hồi khi:

• Chứa chất cấm hoặc vượt giới hạn cho phép: ví dụ chất bảo quản vượt mức, kim loại nặng, chất tẩy trắng bị cấm trong mỹ phẩm.
• Nhiễm vi sinh vật vượt giới hạn: vi khuẩn, nấm men, nấm mốc do sản xuất kém vệ sinh.
• Thành phần thực tế khác với hồ sơ công bố.
• Nhãn ghi sai, ghi công dụng như thuốc (trị nám, trị mụn dứt điểm, đặc trị), không đúng bản chất mỹ phẩm.
• Sản xuất ở cơ sở không đủ điều kiện hoặc sản phẩm chưa được công bố.

Các vụ việc thu hồi gần đây với dung dịch vệ sinh phụ nữ, tinh dầu dưỡng tóc được tổng hợp trong bài dung dịch vệ sinh phụ nữ và tinh dầu dưỡng tóc bị thu hồi.

Cách tra cứu thông tin thu hồi

1. Tìm văn bản gốc: thông báo đình chỉ, thu hồi mỹ phẩm thường được đăng trên trang của Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) và Sở Y tế các tỉnh, thành. Tin trên mạng xã hội có thể sai tên, sai lô, nên luôn kiểm tra nguồn chính thức.
2. Đối chiếu chi tiết: tên đầy đủ sản phẩm, số lô, ngày sản xuất, hạn dùng, tên doanh nghiệp chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường. Nhiều trường hợp chỉ một hoặc vài lô bị thu hồi.
3. Tra cứu số công bố: cơ sở dữ liệu công bố mỹ phẩm cho phép kiểm tra sản phẩm có được công bố hợp lệ hay không.
4. Hỏi nơi bán: cửa hàng, nhà phân phối có trách nhiệm thông tin và nhận lại hàng thuộc diện thu hồi.

Khi bạn thấy tên một nhãn hàng quen thuộc, chẳng hạn những cái tên như “Linh Anh” được nhắc trong các bản tin thu hồi, đừng vội kết luận cả thương hiệu có vấn đề hay hoàn toàn vô can. Chỉ văn bản gốc mới cho biết chính xác sản phẩm, lô nào bị ảnh hưởng.

Dấu hiệu nhận biết mỹ phẩm kém chất lượng

Kem chống nắng cũng là sản phẩm bị làm giả nhiều; xem thêm cách nhận biết trong bài kem chống nắng giả và cách chọn đúng.

Đã lỡ dùng mỹ phẩm bị thu hồi: làm gì

• Ngừng dùng ngay, không dùng hết “cho đỡ phí”.
• Rửa sạch vùng da bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, tạm ngưng các sản phẩm có hoạt chất mạnh như tẩy tế bào chết, retinol, axit.
• Theo dõi da: đỏ, rát, ngứa, nổi mụn bất thường, bong tróc, sạm màu.
• Đi khám da liễu nếu có triệu chứng kéo dài, lan rộng, sưng nề, chảy dịch, hoặc từng dùng kem trộn lâu ngày. Ngưng đột ngột kem có corticoid có thể khiến da bùng phát, cần bác sĩ hướng dẫn.
• Giữ sản phẩm, hóa đơn, ảnh chụp để đổi trả và phản ánh.

Quyền lợi người tiêu dùng

Người mua có quyền yêu cầu nơi bán nhận lại sản phẩm thuộc diện thu hồi, và yêu cầu bồi thường nếu bị thiệt hại về sức khỏe do sản phẩm không đảm bảo. Bạn có thể phản ánh tới Sở Y tế, cơ quan quản lý thị trường hoặc các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng. Khía cạnh pháp lý của chuyện mỹ phẩm giả, kém chất lượng được phân tích thêm trong bài pháp luật bảo vệ người tiêu dùng trước mỹ phẩm giả.

Lưu ý khi mua mỹ phẩm online và hàng livestream

Mua sắm qua sàn thương mại điện tử và livestream ngày càng phổ biến, cũng là kênh mỹ phẩm kém chất lượng dễ len lỏi. Trước khi đặt hàng, hãy xem gian hàng có phải cửa hàng chính hãng của thương hiệu không, đọc kỹ đánh giá có ảnh thật từ người mua, so sánh giá với kênh chính thức. Cảnh giác với người bán né tránh câu hỏi về số công bố, nguồn nhập hàng hoặc chỉ nhận chuyển khoản trước.

Khi nhận hàng, quay video lúc mở hộp, kiểm tra tem niêm phong, nhãn phụ, số lô, hạn dùng. Nếu phát hiện khác biệt với hình ảnh quảng cáo, hãy khiếu nại ngay qua nền tảng trong thời hạn đổi trả thay vì dùng thử.

Mua mỹ phẩm an toàn hơn

• Mua tại cửa hàng, nhà phân phối chính thức; cẩn trọng với hàng livestream, hàng xách tay không hóa đơn.
• Đọc kỹ nhãn phụ tiếng Việt, số lô, hạn dùng, tổ chức chịu trách nhiệm.
• Thử sản phẩm mới trên vùng da nhỏ trong vài ngày trước khi dùng toàn mặt.
• Bảo quản đúng: đậy nắp kín, tránh nắng nóng, dùng hết trong thời gian sau mở nắp ghi trên bao bì.
• Theo dõi tin tức về chính sách quản lý; bài Bộ Y tế siết chặt kiểm soát mỹ phẩm kém chất lượng cho thấy xu hướng hậu kiểm hiện nay.