Thực phẩm bảo vệ sức khỏe bị thu hồi giấy công bố: hiểu và xử lý

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (thường gọi là thực phẩm chức năng) muốn lưu hành phải có giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm do cơ quan có thẩm quyền của Bộ Y tế cấp. Khi giấy này bị thu hồi, thường vì vi phạm như hồ sơ không trung thực, sản phẩm không đạt chỉ tiêu an toàn, chứa chất cấm hoặc quảng cáo sai sự thật, sản phẩm không còn được phép kinh doanh. Người tiêu dùng nên ngừng sử dụng, kiểm tra thông tin trên nguồn chính thức và liên hệ nơi bán. Bài viết giải thích cơ chế quản lý, cách tra cứu và cách nhận diện sản phẩm có rủi ro trước khi mua.

Giấy tiếp nhận công bố là gì

Khác với nhiều loại thực phẩm thông thường được tự công bố, thực phẩm bảo vệ sức khỏe thuộc nhóm phải đăng ký bản công bố với cơ quan quản lý. Hồ sơ gồm thông tin thành phần, công dụng, kết quả kiểm nghiệm, bằng chứng khoa học về công dụng, nhãn sản phẩm. Khi hồ sơ được chấp nhận, doanh nghiệp nhận giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố, kèm một số hiệu riêng.

Giấy này không phải “chứng nhận chữa bệnh”. Nó xác nhận hồ sơ sản phẩm đã được đăng ký theo quy định. Nhãn và quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe phải có dòng khuyến cáo rằng sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Vì sao giấy công bố bị thu hồi

• Kết quả hậu kiểm không đạt: sản phẩm lấy mẫu trên thị trường có chỉ tiêu không đúng hồ sơ, vượt giới hạn kim loại nặng, vi sinh vật.
• Phát hiện chất cấm: một số sản phẩm giảm cân, tăng cân, hỗ trợ sinh lý, xương khớp từng bị phát hiện trộn thuốc tân dược như sibutramine, corticoid, sildenafil.
• Hồ sơ giả mạo hoặc không trung thực.
• Doanh nghiệp vi phạm nhiều lần về quảng cáo, ghi nhãn.
• Doanh nghiệp đề nghị hủy khi ngừng sản xuất, thay đổi.

Trường hợp nguy hiểm nhất là sản phẩm chứa chất cấm không ghi trên nhãn. Người dùng có thể gặp tác dụng phụ nghiêm trọng, nhất là người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, đang dùng thuốc khác. Thực phẩm chức năng giả và tác hại của chúng được nêu rõ trong bài tác hại của thực phẩm chức năng giả.

Cách tra cứu thông tin chính xác

1. Tìm số đăng ký trên nhãn: thực phẩm bảo vệ sức khỏe hợp lệ có số tiếp nhận đăng ký bản công bố.
2. Tra cứu trên hệ thống của Cục An toàn thực phẩm: cổng dịch vụ công trực tuyến cho phép tìm theo tên sản phẩm, số đăng ký, doanh nghiệp.
3. Theo dõi thông báo cảnh báo: Cục An toàn thực phẩm và Sở Y tế các tỉnh định kỳ đăng cảnh báo về sản phẩm vi phạm, sản phẩm bị thu hồi giấy công bố, quảng cáo sai.
4. Đối chiếu nhãn: tên, địa chỉ doanh nghiệp, thành phần trên hộp phải khớp với thông tin công bố.

Lưu ý có trường hợp sản phẩm giả mạo in số đăng ký của sản phẩm khác. Nếu thấy thông tin trên nhãn và trên hệ thống không khớp, hãy dừng lại.

Dấu hiệu rủi ro trước khi mua

Chiêu thức mạo danh người làm y tế để quảng cáo sản phẩm được phân tích kỹ trong bài mạo danh bác sĩ quảng cáo thực phẩm chức năng.

Đang dùng sản phẩm bị thu hồi: nên làm gì

• Ngừng sử dụng, giữ lại hộp, nhãn, hóa đơn.
• Nếu đang dùng kèm thuốc điều trị bệnh mạn tính, báo bác sĩ để được đánh giá.
• Theo dõi các triệu chứng bất thường: hồi hộp, tim đập nhanh, mất ngủ, tăng huyết áp, phù, đau đầu, rối loạn tiêu hóa, vàng da. Đi khám khi có biểu hiện này.
• Liên hệ nơi bán, doanh nghiệp để trả hàng; phản ánh tới cơ quan quản lý an toàn thực phẩm nếu bị từ chối.

Với trẻ em, cần thận trọng gấp đôi

Sản phẩm dành cho trẻ như siro ăn ngon, tăng chiều cao, tăng đề kháng rất được ưa chuộng, đồng thời cũng là nhóm từng bị phát hiện hàng giả, hàng không đúng công bố. Phụ huynh có thể tham khảo bài cảnh báo siro ăn ngon cho trẻ bị làm giả. Nguyên tắc chung: hỏi bác sĩ nhi trước khi cho trẻ dùng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào, đặc biệt khi trẻ biếng ăn, chậm tăng cân vì có thể có nguyên nhân bệnh lý cần điều trị.

Lựa chọn thông minh: khi nào thực sự cần

Phần lớn người khỏe mạnh có chế độ ăn đa dạng không cần thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Một số trường hợp có thể cần bổ sung vi chất như phụ nữ mang thai, người thiếu máu, người ăn kiêng đặc biệt, nhưng nên theo chỉ định của nhân viên y tế. Khi đã chọn dùng, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, mua tại nhà thuốc, cửa hàng uy tín, và cân nhắc kỹ các thương hiệu từng có thông tin thu hồi; phân tích chi tiết hơn ở bài cẩn trọng khi lựa chọn TPBVSK có thông tin thu hồi.