Ung Thư Đại Tràng: Dấu Hiệu Báo Động Cần Biết

Dấu hiệu báo động của ung thư đại tràng gồm: đi ngoài ra máu hoặc phân lẫn máu sẫm, thay đổi thói quen đi tiêu kéo dài trên vài tuần (táo bón, tiêu chảy hoặc xen kẽ), cảm giác đi chưa hết phân, đau bụng âm ỉ, thiếu máu không rõ nguyên nhân và sụt cân. Không dấu hiệu nào trong số này khẳng định chắc chắn là ung thư, nhưng khi chúng xuất hiện và kéo dài, bạn cần đi khám thay vì tự điều trị.

Điều khó của ung thư đại tràng là giai đoạn sớm thường không gây triệu chứng gì. Khi đã có dấu hiệu, bệnh có thể đã tiến triển một thời gian. Vì vậy, hiểu đúng các dấu hiệu là để không chần chừ, còn để phát hiện thật sớm thì cần tầm soát.

Đại tràng nằm ở đâu và vì sao triệu chứng khác nhau

Đại tràng (ruột già) là đoạn ruột dài khoảng hơn một mét, đi từ góc phải dưới bụng, vòng lên trên, ngang qua bụng rồi đi xuống bên trái trước khi nối với trực tràng. Phân ở đại tràng phải còn lỏng, ở đại tràng trái đã đặc hơn. Do đó, khối u ở bên phải thường gây chảy máu rỉ rả, thiếu máu, mệt mỏi; khối u bên trái dễ gây thay đổi khuôn phân, táo bón, đau quặn bụng.

Bảy dấu hiệu không nên xem nhẹ

1. Máu trong phân

Máu có thể đỏ tươi, đỏ sẫm hoặc lẫn vào phân khiến phân màu đen. Nhiều người nghĩ ngay đến trĩ và tự mua thuốc bôi. Trĩ là bệnh rất phổ biến, nhưng ung thư đại trực tràng cũng gây chảy máu, và hai bệnh có thể cùng tồn tại.

2. Thay đổi thói quen đi tiêu

Một người vốn đi tiêu đều đặn bỗng bị táo bón, tiêu chảy hoặc hai kiểu xen kẽ kéo dài nhiều tuần mà không do đổi chế độ ăn hay dùng thuốc, cần được kiểm tra.

3. Phân nhỏ, dẹt hoặc thay đổi hình dạng

Khi khối u làm hẹp lòng ruột, phân có thể nhỏ dẹt như lá lúa. Dấu hiệu này hay gặp hơn với khối u ở đại tràng trái và trực tràng.

4. Cảm giác đi chưa hết phân

Mót rặn, đi xong vẫn muốn đi tiếp, đi nhiều lần trong ngày nhưng mỗi lần ít phân là dấu hiệu cần lưu ý, đặc biệt với khối u gần hậu môn.

5. Đau bụng, chướng bụng kéo dài

Đau âm ỉ, đầy hơi, sôi bụng không theo bữa ăn, dùng men tiêu hóa không đỡ.

6. Thiếu máu, mệt mỏi

Mất máu ít một qua đường tiêu hóa trong thời gian dài gây thiếu máu thiếu sắt: da xanh, chóng mặt, hụt hơi khi leo cầu thang. Ở người lớn tuổi, nhất là nam giới và phụ nữ đã mãn kinh, thiếu máu thiếu sắt không rõ lý do là lý do để bác sĩ kiểm tra đường tiêu hóa.

7. Sụt cân không chủ ý

Giảm cân rõ rệt trong vài tháng mà không ăn kiêng, không tập luyện thêm là dấu hiệu cảnh báo chung của nhiều bệnh, trong đó có ung thư.

Phân biệt sơ bộ với trĩ và hội chứng ruột kích thích

Bảng trên chỉ giúp bạn hiểu vì sao bác sĩ hỏi kỹ, không dùng để tự chẩn đoán. Chỉ nội soi và sinh thiết mới khẳng định được bản chất tổn thương.

Ai cần cảnh giác hơn

• Người từ 45 tuổi trở lên, nguy cơ tăng dần theo tuổi.
• Người có cha mẹ, anh chị em ruột mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp tuyến, nhất là khi người thân mắc ở tuổi trẻ.
• Người bị viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn lâu năm.
• Người từng cắt polyp đại tràng.
• Người thừa cân, ít vận động, ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, hút thuốc, uống nhiều rượu.

Những thói quen hằng ngày ảnh hưởng thế nào đến đường ruột được phân tích kỹ trong bài thói quen gây hại đường ruột và ung thư trực tràng.

Đến khám, bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi bệnh sử, tiền sử gia đình, thăm khám bụng và có thể thăm trực tràng bằng tay. Xét nghiệm máu giúp đánh giá thiếu máu. Phương pháp quan trọng nhất là nội soi đại tràng: ống soi mềm đi qua hậu môn, quan sát toàn bộ niêm mạc ruột già, lấy mẫu sinh thiết hoặc cắt polyp nếu có. Nội soi có thể làm dưới gây mê để người bệnh dễ chịu hơn. Trước nội soi cần uống thuốc làm sạch ruột theo hướng dẫn.

Nếu đã xác định ung thư, bác sĩ sẽ chỉ định thêm chụp CT, xét nghiệm chỉ dấu ung thư để đánh giá giai đoạn. Bạn có thể đọc thêm về lịch và phương pháp tầm soát cho người chưa có triệu chứng trong bài tầm soát và phòng ngừa ung thư đại tràng.

Tình huống cấp cứu

Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu có: đau bụng dữ dội, bụng chướng căng, nôn, không trung tiện và không đi tiêu được (dấu hiệu tắc ruột); chảy máu nhiều qua hậu môn kèm choáng váng; sốt cao kèm đau bụng. Một số ca ung thư đại tràng được phát hiện lần đầu khi đã tắc ruột hoặc thủng ruột, những tình huống cần xử trí ngoại khoa khẩn.

Đừng để ngại ngùng làm chậm trễ

Nhiều người ngại nói về chuyện đi tiêu, ngại thăm khám hậu môn hay sợ nội soi nên trì hoãn hàng tháng trời. Bác sĩ tiêu hóa gặp những vấn đề này hằng ngày. Ghi lại triệu chứng (bắt đầu từ khi nào, màu máu, số lần đi tiêu, cân nặng) trước khi đi khám giúp buổi khám nhanh và chính xác hơn. Phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư đại tràng có khả năng điều trị hiệu quả cao hơn nhiều so với khi đã lan rộng.