Ung Thư Gan: 5 Dấu Hiệu Sớm Và Cách Phòng Ngừa

Ung thư gan giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ. Khi xuất hiện, năm dấu hiệu hay gặp nhất là: đau tức vùng hạ sườn phải, chán ăn và sụt cân không rõ lý do, mệt mỏi kéo dài, vàng da vàng mắt, bụng chướng hoặc sờ thấy khối ở vùng gan. Vì triệu chứng thường đến muộn, cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm là người có nguy cơ cao được siêu âm gan và xét nghiệm định kỳ theo hẹn của bác sĩ.

Ở Việt Nam, phần lớn ca ung thư gan xảy ra trên nền gan đã tổn thương lâu năm, đặc biệt do viêm gan virus B. Điều này có nghĩa là ung thư gan có "đường đi" khá rõ, và chặn được đường đi ấy là phòng bệnh.

Năm dấu hiệu cần để ý

1. Đau tức hạ sườn phải

Cảm giác nặng, tức hoặc đau âm ỉ dưới bờ sườn phải, có khi lan ra sau vai phải. Gan không có nhiều dây thần kinh cảm giác đau, nên khi đau thường là lúc khối u đã làm căng bao gan.

2. Chán ăn, sụt cân

Ăn nhanh no, không muốn ăn, giảm cân trong vài tháng dù không ăn kiêng. Ở người đang có viêm gan B hay xơ gan, sụt cân là lý do cần khám sớm hơn lịch hẹn.

3. Mệt mỏi kéo dài

Mệt không tương xứng với công việc, nghỉ ngơi không hồi phục. Dấu hiệu này rất chung chung nhưng nếu đi kèm các dấu hiệu khác thì cần lưu tâm.

4. Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm

Do gan suy giảm chức năng hoặc khối u chèn ép đường mật. Có thể kèm ngứa da, phân bạc màu.

5. Bụng to, chướng, sờ thấy khối

Bụng to lên do dịch cổ trướng hoặc gan to. Một số người phát hiện "cục cứng" vùng thượng vị bên phải khi tự sờ bụng.

Ngoài ra có thể gặp sốt nhẹ kéo dài, chảy máu chân răng, dễ bầm tím, phù chân. Những dấu hiệu này cũng gặp trong nhiều bệnh gan khác, vì vậy chỉ bác sĩ mới đánh giá được.

Con đường dẫn đến ung thư gan

Cách phòng ngừa ung thư gan

Tiêm vắc xin viêm gan B

Vắc xin viêm gan B đã có trong chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ sơ sinh. Người lớn chưa từng nhiễm và chưa có kháng thể nên xét nghiệm và tiêm bù theo tư vấn. Đây là một trong những vắc xin phòng được ung thư rõ ràng nhất.

Biết tình trạng viêm gan của mình

Rất nhiều người mang virus viêm gan B hoặc C mà không biết. Xét nghiệm máu đơn giản giúp phát hiện. Người mang virus B không phải ai cũng cần uống thuốc ngay, nhưng cần được theo dõi định kỳ để bác sĩ quyết định thời điểm điều trị. Viêm gan C hiện có thuốc điều trị khỏi ở phần lớn người bệnh.

Rượu bia và đồ ngọt

Giảm rượu bia là điều có lợi cho gan ở bất kỳ ai, đặc biệt với người đã có viêm gan. Ăn nhiều đường, nước ngọt góp phần gây gan nhiễm mỡ; xem thêm trong bài ăn ngọt quá mức và gan nhiễm mỡ.

Kiểm soát gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ không do rượu ngày càng phổ biến ở người trẻ, liên quan béo bụng, tiểu đường, rối loạn mỡ máu. Giảm cân từ từ, tăng vận động và hạn chế đồ chế biến sẵn có thể cải thiện tình trạng này. Mối liên hệ giữa gan nhiễm mỡ và ung thư được giải thích trong bài gan nhiễm mỡ, rối loạn chuyển hóa và nguy cơ ung thư.

Tránh nấm mốc trong thực phẩm

Lạc, ngô, đậu, gạo bảo quản ẩm dễ mốc. Hạt có mùi hôi, vị đắng, màu lạ nên bỏ, không tiếc. Phơi khô và đựng trong hộp kín nơi thoáng mát.

Thận trọng với thuốc và "thuốc bổ gan"

Một số thuốc, thảo dược không rõ nguồn gốc có thể gây hại gan. Không tự dùng kéo dài các sản phẩm quảng cáo "giải độc gan" thay cho việc khám và điều trị. Hỏi dược sĩ, bác sĩ trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào khi bạn đang có bệnh gan.

Ai cần theo dõi định kỳ

Người mang virus viêm gan B, viêm gan C, người đã xơ gan do bất kỳ nguyên nhân nào, người có tiền sử gia đình ung thư gan thường được khuyến cáo siêu âm gan kết hợp xét nghiệm máu (như AFP) theo chu kỳ, phổ biến là khoảng 6 tháng một lần. Lịch cụ thể do bác sĩ chuyên khoa gan mật quyết định. Siêu âm không đau, không tia xạ và rẻ, nên không có lý do để bỏ qua.

Những hiểu lầm hay gặp

• "Men gan bình thường là gan khỏe." Không hẳn. Men gan có thể bình thường dù đã xơ gan hoặc có khối u.
• "Không uống rượu thì không bị ung thư gan." Viêm gan B, C và gan nhiễm mỡ vẫn dẫn tới ung thư gan ở người không uống rượu.
• "Uống nước lá giải độc là đủ." Không có loại nước lá nào thay thế được xét nghiệm, theo dõi và điều trị viêm gan.