Ung Thư Trẻ Hóa: Dấu Hiệu Và Cách Phòng Ngừa Ở Tuổi 20–40

"Ung thư trẻ hóa" là cách nói về việc ngày càng nhiều người dưới 50 tuổi được chẩn đoán ung thư, đặc biệt ung thư đại trực tràng, vú, tuyến giáp, cổ tử cung. Người trẻ hay bỏ qua những dấu hiệu như đi ngoài ra máu, khối u ở vú hay cổ, sụt cân, mệt mỏi kéo dài vì nghĩ "mình còn trẻ, chắc không sao". Phòng ngừa tập trung vào tiêm vắc xin (HPV, viêm gan B), bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, giữ cân nặng, vận động và đi khám khi có triệu chứng kéo dài.

Bài viết dành cho người ở độ tuổi đi học, đi làm, mới lập gia đình: những người có lịch sinh hoạt bận rộn và ít khi nghĩ đến ung thư.

Vì sao người ta nói ung thư đang trẻ hóa

Các báo cáo dịch tễ ở nhiều nước ghi nhận xu hướng tăng một số loại ung thư ở nhóm dưới 50 tuổi, nổi bật là ung thư đại trực tràng khởi phát sớm. Nguyên nhân chưa được giải thích đầy đủ. Các giả thuyết đang được nghiên cứu gồm béo phì xuất hiện sớm, chế độ ăn nhiều đồ chế biến sẵn, ít vận động, thay đổi hệ vi sinh đường ruột. Một phần sự gia tăng cũng đến từ việc tầm soát và chẩn đoán hình ảnh phổ biến hơn, phát hiện được nhiều ca hơn, ví dụ ung thư tuyến giáp.

Dù chưa rõ nguyên nhân chính xác, thông điệp thực tế cho người trẻ khá rõ: tuổi tác không phải tấm khiên.

Những loại ung thư người trẻ nên biết

Những dấu hiệu người trẻ hay bỏ qua

• Mệt mỏi được đổ cho áp lực công việc, dù nghỉ ngơi cuối tuần vẫn không hồi phục.
• Sụt cân được xem là "giảm cân thành công" dù không ăn kiêng, không tập.
• Chảy máu khi đi tiêu được cho là trĩ do ngồi nhiều.
• Ho kéo dài trên ba tuần được cho là do khói bụi, thuốc lá.
• Khối u nhỏ không đau được "để theo dõi" nhiều tháng.

Nguyên tắc đơn giản: triệu chứng mới, không rõ nguyên nhân, kéo dài quá vài tuần hoặc ngày càng nặng thì cần đi khám, bất kể tuổi.

Lối sống của người trẻ và nguy cơ ung thư

Thuốc lá và thuốc lá điện tử

Thuốc lá là nguyên nhân gây nhiều loại ung thư nhất có thể phòng ngừa được. Thuốc lá điện tử không phải là lựa chọn "an toàn" để bắt đầu; nó vẫn chứa nicotine và các chất gây hại.

Rượu bia

Văn hóa nhậu sau giờ làm khiến nhiều người trẻ uống thường xuyên. Rượu liên quan đến ung thư miệng, họng, thực quản, gan, vú và đại trực tràng; không có mức uống nào được xem là hoàn toàn không có nguy cơ.

Cân nặng, ăn uống và vận động

Béo bụng, ăn nhiều đồ chiên rán, thịt chế biến sẵn, đồ uống có đường và ngồi nhiều giờ liền đều được xem là yếu tố bất lợi. Mỡ máu cao ở người trẻ, vốn liên quan cùng lối sống này, còn làm tăng nguy cơ tim mạch; xem thêm bài mỡ máu cao ở người trẻ.

Giấc ngủ và nhịp sinh hoạt

Thức khuya kéo dài làm rối loạn nhịp sinh học, ảnh hưởng chuyển hóa và thói quen ăn uống. Bài thức khuya hại gan phân tích tác động này lên sức khỏe gan.

Vắc xin: biện pháp phòng ung thư dễ bị quên

Vắc xin HPV giúp phòng phần lớn ca ung thư cổ tử cung và một số ung thư khác do virus HPV. Vắc xin viêm gan B giúp phòng ung thư gan liên quan virus B. Nhiều người trẻ chưa tiêm hoặc không nhớ đã tiêm chưa; có thể hỏi bác sĩ về xét nghiệm và tiêm bù. Tìm hiểu thêm trong bài vắc xin HPV và ung thư cổ tử cung.

Khám định kỳ ở tuổi 20–40 nên gồm gì

Không có gói "tầm soát toàn thân" nào phù hợp cho mọi người. Hãy trao đổi với bác sĩ dựa trên tiền sử bản thân và gia đình. Một số việc phổ biến: đo huyết áp, cân nặng, xét nghiệm đường máu và mỡ máu; khám phụ khoa và xét nghiệm tầm soát cổ tử cung cho phụ nữ đã quan hệ tình dục theo lịch bác sĩ khuyên; xét nghiệm viêm gan B. Người có cha mẹ, anh chị em mắc ung thư ở tuổi trẻ nên hỏi về tầm soát sớm hoặc tư vấn di truyền.

Cẩn trọng với các gói "tầm soát ung thư" chỉ gồm xét nghiệm chỉ dấu ung thư trong máu: kết quả dễ gây báo động giả hoặc trấn an sai. Cũng nên cảnh giác với những sản phẩm hứa hẹn "ngừa ung thư" hay chữa bệnh thần kỳ, như những gì được phân tích trong bài về chiêu trò quảng cáo nước uống chữa ung thư.

Nếu chẳng may được chẩn đoán

Người trẻ mắc ung thư có những mối lo riêng: công việc, tài chính, khả năng sinh con sau này. Hãy hỏi bác sĩ về việc bảo tồn khả năng sinh sản (trữ trứng, trữ tinh trùng) trước khi bắt đầu hóa trị, xạ trị nếu điều này quan trọng với bạn. Tìm nhóm hỗ trợ người bệnh, chia sẻ với người thân, và tránh tự ý bỏ điều trị để theo các phương pháp chưa được chứng minh.