Thói quen “phá thận” và dấu hiệu bệnh thận chị em thường bỏ qua

Thận có thể bị tổn thương âm thầm trong nhiều năm trước khi có triệu chứng rõ ràng. Ở phụ nữ, một số yếu tố nguy cơ rất phổ biến nhưng hay bị xem nhẹ: nhịn tiểu vì bận, viêm đường tiết niệu tái đi tái lại, tự dùng thuốc giảm đau kéo dài khi đau bụng kinh, đau lưng, dùng thực phẩm chức năng giảm cân không rõ nguồn gốc, tăng huyết áp hoặc tiền sản giật khi mang thai. Nhận ra sớm các dấu hiệu như phù mi mắt, nước tiểu nhiều bọt, tiểu buốt kèm đau hông lưng, huyết áp cao giúp bảo vệ thận trước khi tổn thương trở nên khó hồi phục.

Vì sao phụ nữ cần để ý đến thận

• Niệu đạo ngắn: vi khuẩn dễ đi ngược lên bàng quang, nếu không điều trị có thể lên tới thận gây viêm thận bể thận.
• Mang thai: thận phải làm việc nhiều hơn; các bệnh như tiền sản giật ảnh hưởng tới chức năng thận.
• Bệnh tự miễn: lupus ban đỏ hệ thống gặp nhiều hơn ở nữ, có thể gây viêm thận.
• Thói quen: uống ít nước, nhịn tiểu khi làm việc, tự dùng thuốc giảm đau.

Những thói quen dễ “phá thận”

Nhịn tiểu thường xuyên

Nhịn tiểu làm nước tiểu ứ lâu trong bàng quang, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, tăng nguy cơ viêm bàng quang và lan lên thận. Giáo viên, nhân viên bán hàng, tài xế, người làm ca thường gặp tình trạng này.

Uống quá ít nước

Nước tiểu đặc, ít làm tăng nguy cơ sỏi và nhiễm trùng tiết niệu. Nhu cầu nước thay đổi theo thời tiết và hoạt động; dấu hiệu dễ theo dõi là nước tiểu vàng nhạt, đi tiểu đều đặn trong ngày.

Tự dùng thuốc giảm đau kéo dài

Nhóm thuốc giảm đau chống viêm không steroid, thường dùng cho đau bụng kinh, đau lưng, đau khớp, nếu dùng liều cao hoặc kéo dài có thể ảnh hưởng tới thận, nhất là khi cơ thể mất nước hoặc đã có bệnh thận. Hãy hỏi bác sĩ, dược sĩ nếu bạn cần dùng thuốc giảm đau thường xuyên.

Thuốc giảm cân, thực phẩm chức năng, thuốc nam không rõ nguồn gốc

Một số sản phẩm trôi nổi có thể chứa chất cấm, kim loại nặng hoặc thành phần gây độc cho thận. Đừng tin vào quảng cáo “giảm cân cấp tốc”, “thải độc”.

Ăn quá mặn

Nhiều muối làm tăng huyết áp, mà tăng huyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn. Nước chấm, mì gói, đồ ăn chế biến sẵn là nguồn muối lớn. Danh sách thực phẩm cần cân nhắc được tổng hợp trong bài thực phẩm hại thận.

Dấu hiệu cảnh báo thường bị bỏ qua

Thận khi mang thai

Nhiễm trùng tiết niệu khi mang thai cần được điều trị đúng vì có thể ảnh hưởng mẹ và thai. Tăng huyết áp, phù nhiều, có đạm niệu trong thai kỳ là dấu hiệu cần theo dõi tiền sản giật. Khám thai đúng lịch, đo huyết áp, xét nghiệm nước tiểu là cách đơn giản để phát hiện sớm. Phụ nữ đã có bệnh thận nên được tư vấn trước khi mang thai.

Xét nghiệm nào giúp phát hiện sớm

• Tổng phân tích nước tiểu: phát hiện đạm, máu, bạch cầu, dấu hiệu nhiễm trùng.
• Tỷ lệ albumin/creatinin niệu: phát hiện lượng đạm nhỏ trong nước tiểu, hữu ích cho người tiểu đường, tăng huyết áp.
• Creatinin máu và mức lọc cầu thận ước tính: đánh giá chức năng lọc của thận.
• Siêu âm thận: xem kích thước thận, sỏi, ứ nước.

Người có tiểu đường, tăng huyết áp, tiền sử gia đình bệnh thận, dùng thuốc kéo dài nên được kiểm tra chức năng thận định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bảo vệ thận từ thói quen hằng ngày

1. Uống đủ nước, rải đều trong ngày, không đợi khát mới uống.
2. Đi tiểu khi có nhu cầu, không nhịn lâu; đi tiểu sau quan hệ tình dục.
3. Vệ sinh vùng kín đúng cách, lau từ trước ra sau.
4. Giảm muối, hạn chế đồ chế biến sẵn.
5. Kiểm soát huyết áp, đường huyết, cân nặng.
6. Không tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng sinh, thuốc nam kéo dài.
7. Hạn chế nước ngọt, rượu bia, không hút thuốc.

Với người đã được chẩn đoán bệnh thận, chế độ ăn cần được điều chỉnh riêng; tham khảo bài chế độ ăn uống cho người bệnh thận. Còn nếu bạn hay bị đau quặn hông lưng, hãy đọc thêm về nguyên nhân và cách phòng sỏi thận.

Tuổi mãn kinh và sức khỏe thận

Sau mãn kinh, nguy cơ tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu ở phụ nữ tăng lên, kéo theo nguy cơ bệnh thận. Niêm mạc đường tiết niệu cũng mỏng hơn do thay đổi nội tiết, khiến nhiễm trùng tiết niệu dễ tái phát. Phụ nữ tuổi trung niên nên đo huyết áp thường xuyên, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu và chức năng thận trong lần khám định kỳ, đồng thời trao đổi với bác sĩ nếu bị viêm tiết niệu nhiều lần trong năm.

Khi nào cần đi khám ngay

Sốt cao kèm đau hông lưng, tiểu buốt; tiểu ra máu; phù tăng nhanh; tiểu rất ít; khó thở; huyết áp tăng cao kèm đau đầu, nhìn mờ khi đang mang thai là những tình huống cần đến cơ sở y tế ngay, không tự điều trị ở nhà.