COVID-19 gây viêm họng: Triệu chứng cần biết và cách chăm sóc

Với các biến thể Omicron đang lưu hành, đau rát họng là một trong những triệu chứng đầu tiên và phổ biến nhất của COVID-19, nhiều người mô tả như “nuốt dao lam”. Tuy vậy viêm họng cũng có thể do cảm lạnh, cúm hay vi khuẩn liên cầu. Bạn không thể chắc chắn chỉ dựa vào cảm giác đau họng; cần nhìn vào toàn bộ triệu chứng, hoàn cảnh tiếp xúc và dùng xét nghiệm khi cần. Bài viết giải thích đặc điểm viêm họng do COVID-19, cách chăm sóc tại nhà và khi nào phải đi khám.

Vì sao COVID-19 hiện nay hay gây đau họng

Ở giai đoạn đầu đại dịch, virus thường gây bệnh sâu hơn ở phổi và nhiều người mất vị giác, khứu giác. Các biến thể Omicron về sau có xu hướng nhân lên mạnh ở đường hô hấp trên: mũi, họng, thanh quản. Vì vậy triệu chứng ở họng nổi bật hơn, trong khi viêm phổi ít gặp hơn ở người đã có miễn dịch. Đau họng thường xuất hiện sớm, có khi trước cả sốt, và kéo dài khoảng vài ngày.

Các triệu chứng đi kèm thường gặp

• Đau rát họng, khàn tiếng, nuốt đau.
• Nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi.
• Ho khan hoặc ho có đờm.
• Sốt hoặc cảm giác ớn lạnh.
• Mệt mỏi, đau đầu, đau mỏi cơ.
• Đôi khi buồn nôn, tiêu chảy.
• Mất hoặc giảm vị giác, khứu giác, ít gặp hơn trước.

Một số người chỉ có đau họng và mệt nhẹ, dễ nhầm với cảm lạnh. Đó là lý do nhiều ca COVID-19 không được phát hiện và vẫn lây cho người khác.

Phân biệt viêm họng do COVID-19 với nguyên nhân khác

Bảng chỉ mang tính tham khảo; triệu chứng chồng lấp nhiều và không thể tự chẩn đoán chắc chắn. Test nhanh kháng nguyên giúp gợi ý COVID-19, còn viêm họng do liên cầu cần bác sĩ khám và có thể làm xét nghiệm riêng. Hướng dẫn test đúng cách có trong bài triệu chứng COVID-19 và test nhanh.

Chăm sóc họng đau tại nhà

Phần lớn viêm họng do COVID-19 tự cải thiện sau vài ngày. Những cách sau giúp dễ chịu hơn:

1. Uống đủ nước: nước ấm, nước canh, cháo loãng giúp họng đỡ khô.
2. Súc họng nước muối sinh lý vài lần mỗi ngày để làm sạch và làm dịu niêm mạc.
3. Mật ong pha nước ấm có thể giúp dịu họng ở người lớn và trẻ trên 1 tuổi. Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng mật ong.
4. Giữ ẩm không khí: tránh nằm ngay luồng gió máy lạnh, có thể đặt chậu nước trong phòng hoặc dùng máy tạo ẩm sạch.
5. Ăn đồ mềm: cháo, súp, sữa chua; tránh đồ cay, chiên giòn, quá nóng.
6. Nghỉ giọng: hạn chế nói to, nói nhiều.
7. Ngưng hút thuốc và tránh khói thuốc.

Thuốc giảm đau, hạ sốt thông thường có thể dùng theo hướng dẫn trên bao bì hoặc tư vấn của dược sĩ. Lưu ý nhiều thuốc cảm cúm kết hợp cũng chứa paracetamol; dùng chung dễ quá liều, có thể gây hại gan. Đọc thêm bài paracetamol và nguy cơ ngộ độc.

Bảo vệ người khác khi bạn đang đau họng

Đau họng do COVID-19 thường đi kèm giai đoạn virus nhiều nhất trong đường hô hấp, tức là lúc bạn dễ lây cho người khác nhất. Vì vậy, ngay cả khi chỉ thấy rát họng nhẹ và vẫn đủ sức đi làm, hãy cân nhắc làm việc từ xa nếu có thể. Ở nhà, đeo khẩu trang khi nói chuyện gần người thân, không dùng chung cốc, ống hút, khăn mặt, và mở cửa sổ cho phòng thoáng. Đặc biệt tránh hôn, bế trẻ sơ sinh hoặc chăm sóc ông bà trong vài ngày đầu. Khi ho, hắt hơi, che bằng khăn giấy rồi bỏ vào thùng rác có nắp và rửa tay ngay. Những việc nhỏ này giúp một ca bệnh nhẹ không trở thành chuỗi lây cho cả nhà.

Những việc không nên làm

• Tự dùng kháng sinh: COVID-19 do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng và có thể gây hại.
• Tự dùng thuốc xịt, viên ngậm có corticoid kéo dài khi chưa có chỉ định.
• Ngậm chanh muối, tỏi sống đậm đặc khiến niêm mạc họng thêm tổn thương.
• Đi làm, đi học khi đang sốt, ho, làm lây cho người khác.

Khi nào cần đi khám

Hãy đến cơ sở y tế nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Khó thở, thở rít, đau tức ngực.
• Đau họng dữ dội đến mức không nuốt được nước bọt, chảy dãi, há miệng khó.
• Sưng một bên họng hoặc cổ, giọng nói thay đổi rõ.
• Sốt cao trên ba ngày hoặc sốt kèm phát ban.
• Đau họng kéo dài quá một tuần không đỡ.
• Người lớn tuổi, có bệnh nền, phụ nữ mang thai có kết quả test dương tính: nên liên hệ bác sĩ sớm để được đánh giá điều trị.

Ở trẻ em, cần đưa đi khám ngay khi trẻ thở nhanh, rút lõm ngực, bỏ ăn, bỏ bú, li bì hoặc có bóng nước ở miệng, tay chân, vì có thể là bệnh khác như tay chân miệng. Các bệnh có triệu chứng dễ nhầm lẫn được nói đến trong bài tay chân miệng, sốt xuất huyết và COVID-19.

Đau họng kéo dài sau khi khỏi COVID-19

Một số người hết sốt, test âm tính nhưng vẫn ho, rát họng, khàn tiếng thêm một đến vài tuần. Thường đây là do niêm mạc đường thở cần thời gian phục hồi. Tiếp tục uống đủ nước, tránh khói bụi, nghỉ giọng. Nếu ho kéo dài trên ba tuần, ho ra máu, sụt cân, khó thở khi gắng sức, hãy đi khám để tìm nguyên nhân khác.