Mật Ong Chứa Vi Nhựa: Nguy Cơ Thật Đến Đâu, Người Mua Nên Làm Gì?

Một số nghiên cứu đã phát hiện hạt vi nhựa trong mẫu mật ong, giống như trong nước uống, muối, hải sản và nhiều thực phẩm khác. Nguồn vi nhựa có thể đến từ môi trường mà ong kiếm ăn, từ dụng cụ khai thác và từ bao bì. Hiện khoa học chưa xác định được mức vi nhựa trong thực phẩm gây hại cụ thể thế nào cho người, nên chưa có lý do để bỏ hẳn mật ong; người tiêu dùng có thể giảm tiếp xúc bằng cách chọn nguồn rõ ràng, ưu tiên bao bì thủy tinh và bảo quản đúng cách.

"Vàng lỏng" là cách người ta gọi mật ong vì giá trị và màu sắc. Bài này giúp bạn nhìn tin tức về vi nhựa trong mật ong một cách tỉnh táo, không hoảng sợ cũng không chủ quan.

Vi nhựa là gì và vì sao có mặt khắp nơi

Vi nhựa là các mảnh nhựa nhỏ, thường được định nghĩa là dưới 5 mm, có thể nhỏ đến mức chỉ thấy dưới kính hiển vi. Chúng hình thành khi đồ nhựa vỡ vụn, từ sợi vải tổng hợp khi giặt, từ mài mòn lốp xe, hoặc được sản xuất sẵn ở dạng hạt nhỏ. Vi nhựa đã được tìm thấy trong đại dương, đất, không khí và chuỗi thực phẩm. Bài vi nhựa và ô nhiễm không khí phân tích thêm về con đường hít phải vi nhựa.

Vi nhựa đi vào mật ong bằng những đường nào

• Từ môi trường: ong bay qua vùng có bụi chứa sợi nhựa, hút mật từ hoa phủ bụi; vi nhựa trong không khí bám lên tổ.
• Từ quá trình khai thác: thùng, khung, dụng cụ quay mật, lưới lọc bằng nhựa cũ, trầy xước.
• Từ bao bì: chai, can nhựa kém chất lượng, nhất là khi tái sử dụng, để dưới nắng nóng.
• Từ khâu chiết rót, pha trộn: mật ong pha loãng, pha đường, chiết rót thủ công trong điều kiện kém vệ sinh.

Nguy cơ sức khỏe: biết gì và chưa biết gì

Những điều đã biết: con người đang tiếp xúc với vi nhựa qua ăn uống và hít thở hằng ngày; một số hạt rất nhỏ có thể đi vào mô cơ thể. Các nghiên cứu trên tế bào và động vật gợi ý vi nhựa có thể gây viêm, stress oxy hóa, và mang theo hóa chất phụ gia.

Những điều chưa biết: lượng bao nhiêu thì gây hại cho người, hạt kích thước nào đáng lo nhất, tác động lâu dài cụ thể ra sao. Phương pháp đo vi nhựa trong thực phẩm cũng chưa thống nhất, nên kết quả giữa các nghiên cứu khó so sánh. So với tổng lượng vi nhựa ta tiếp xúc từ nước uống, không khí và các thực phẩm khác, lượng mật ong một người ăn mỗi ngày thường nhỏ.

Kết luận thực tế: chưa có cơ sở để coi mật ong là "thủ phạm", nhưng giảm tiếp xúc vi nhựa nói chung là hướng đi hợp lý.

Rủi ro lớn hơn với mật ong: hàng giả và pha trộn

Với người tiêu dùng Việt Nam, vấn đề đáng lo không kém là mật ong pha đường, siro, mật ong không rõ nguồn gốc được quảng cáo "nguyên chất, rừng tự nhiên". Hàng giả, hàng kém chất lượng trong thực phẩm là vấn đề mà cơ quan quản lý vẫn đang nỗ lực xử lý, như được nêu trong bài viết về nỗ lực ngăn chặn hàng giả bảo vệ sức khỏe người Việt.

Cách chọn mật ong giảm rủi ro

Các mẹo dân gian thử mật ong như nhỏ lên giấy, thả vào nước, đốt bằng bật lửa không đáng tin cậy để kết luận thật giả. Chỉ xét nghiệm trong phòng thí nghiệm mới xác định chính xác.

Bảo quản mật ong để không "thêm" vi nhựa

• Chuyển mật ong sang lọ thủy tinh nếu mua trong chai nhựa và định dùng lâu.
• Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
• Dùng thìa khô, sạch; tránh thìa nhựa cũ trầy xước.
• Không hâm nóng mật ong trong hộp nhựa bằng lò vi sóng.
• Mật ong kết tinh là hiện tượng tự nhiên, có thể ngâm lọ thủy tinh vào nước ấm để làm tan.

Giảm vi nhựa trong bếp nói chung

Thay vì lo riêng về mật ong, bạn có thể giảm vi nhựa trong cả căn bếp: dùng hộp thủy tinh, inox để đựng và hâm nóng thức ăn; hạn chế đồ ăn mang về đựng hộp nhựa khi còn nóng; thay thớt nhựa đã xước nhiều; không dùng chai nhựa dùng một lần nhiều lần. Bài chọn đồ dùng nhà bếp an toàn có thêm gợi ý về vật liệu.

Đọc tin tức về vi nhựa sao cho tỉnh táo

Các tiêu đề kiểu "phát hiện vi nhựa trong mật ong" thường gây cảm giác mọi lọ mật ong đều nguy hiểm. Khi đọc, hãy để ý vài điều: nghiên cứu lấy mẫu ở đâu, bao nhiêu mẫu, phương pháp đo là gì, và tác giả có đánh giá mức tiếp xúc so với các nguồn khác hay không. Một nghiên cứu phát hiện hạt vi nhựa không đồng nghĩa với việc đã chứng minh tác hại cụ thể cho người ăn. Ngược lại, cũng không nên gạt bỏ hoàn toàn: vi nhựa là vấn đề môi trường có thật, và giảm rác thải nhựa là việc có lợi cho mọi người. Cẩn thận với các bài viết kết thúc bằng lời mời mua một loại "mật ong sạch vi nhựa" hay máy lọc đặc biệt, vì đó có thể là quảng cáo trá hình.

Ai không nên ăn mật ong

Dù có vi nhựa hay không, trẻ dưới 1 tuổi không được ăn mật ong vì nguy cơ ngộ độc botulinum ở trẻ nhũ nhi. Người tiểu đường cần tính mật ong vào lượng đường mỗi ngày. Người dị ứng phấn hoa, sản phẩm từ ong nên thận trọng. Mật ong là thực phẩm, không phải thuốc chữa bệnh.