Trà xanh Việt Nam và sống thọ: lợi ích thật, cách uống đúng

Trà xanh không phải thần dược kéo dài tuổi thọ, nhưng là thức uống có nhiều cơ sở để xếp vào thói quen lành mạnh: giàu catechin chống oxy hóa, có lượng caffeine vừa phải giúp tỉnh táo, không đường, không năng lượng nếu uống nguyên vị. Nhiều nghiên cứu quan sát ở các nước châu Á ghi nhận người uống trà xanh đều đặn có xu hướng ít bệnh tim mạch hơn, dù khó tách riêng tác dụng của trà khỏi lối sống chung. Ở Việt Nam, chén trà buổi sáng là văn hóa lâu đời; uống đúng cách, không quá đặc, không lúc đói, không thay bữa ăn, trà xanh có thể là một phần của lối sống giúp sống khỏe lâu.

Trong chén trà xanh có gì

• Catechin: nhóm polyphenol chính, nổi bật là EGCG, có hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong thí nghiệm.
• Caffeine: ít hơn cà phê ở cùng thể tích, giúp tỉnh táo; lượng phụ thuộc loại trà, cách pha.
• L-theanine: axit amin tạo vị ngọt hậu, được cho là giúp cảm giác tỉnh táo nhưng thư thái, cân bằng tác dụng của caffeine.
• Khoáng chất, flavonoid khác với lượng nhỏ.

Trà xanh được chế biến bằng cách sao hoặc hấp lá tươi để ngăn quá trình oxy hóa, giữ màu xanh và lượng catechin cao hơn so với trà đen, trà ô long.

Những lợi ích có cơ sở

Các vùng sống thọ trên thế giới thường có điểm chung là ăn nhiều thực vật, vận động hằng ngày, gắn kết cộng đồng, và đồ uống chủ yếu là nước, trà, thay vì đồ ngọt. Trà là một mảnh ghép, không phải lời giải duy nhất. Những yếu tố khác giúp trẻ hóa từ bên trong được tổng hợp ở bài ba bí quyết trẻ hóa tuổi sinh học.

Trà xanh Việt: chọn và pha

Việt Nam có nhiều vùng trà nổi tiếng: trà Thái Nguyên với búp nhỏ, nước xanh vàng, vị chát dịu, hậu ngọt; trà Shan tuyết cổ thụ ở vùng núi phía Bắc như Hà Giang, Yên Bái, Sơn La với búp phủ lông trắng; trà Bảo Lộc ở Lâm Đồng. Mỗi loại có hương vị riêng.

1. Tráng ấm chén bằng nước sôi để làm nóng.
2. Lượng trà vừa phải: không cần quá nhiều, trà đặc làm tăng caffeine và vị chát.
3. Nhiệt độ nước: nước vừa sôi để nguội bớt giúp trà bớt đắng chát, giữ hương thơm; nhiều người vẫn pha nước sôi già theo thói quen, tùy khẩu vị.
4. Tráng trà bằng một ít nước, đổ đi, rồi mới hãm.
5. Hãm vài phút, rót ra uống; có thể pha thêm nước hai, ba lần.

Chọn trà có nguồn gốc rõ, búp đều, không có mùi lạ, không màu xanh đậm bất thường. Bảo quản trong hộp kín, nơi khô mát, tránh ẩm mốc.

Uống trà sao cho đúng

• Không uống khi đói: tanin và caffeine có thể gây cồn cào, buồn nôn, nhất là người viêm dạ dày.
• Cách bữa ăn một khoảng: trà làm giảm hấp thu sắt không heme từ thực vật; người thiếu máu, phụ nữ mang thai nên uống trà xa bữa ăn.
• Không uống quá đặc, quá nhiều: caffeine dư thừa gây hồi hộp, mất ngủ.
• Tránh uống sát giờ ngủ nếu bạn nhạy cảm với caffeine.
• Không dùng trà để uống thuốc trừ khi được hướng dẫn.
• Không để trà qua đêm ở nhiệt độ phòng rồi uống tiếp.

Trà xanh chiết xuất, matcha và đồ uống “trà xanh” đóng chai

Matcha là bột lá trà xanh nghiền mịn, uống cả lá nên lượng catechin và caffeine cao hơn trà hãm. Có thể kết hợp matcha với nước dừa, sữa như bài matcha nước dừa gợi ý. Viên chiết xuất trà xanh liều cao dùng giảm cân đã được ghi nhận một số ca tổn thương gan, nên không tự dùng.

Đồ uống trà xanh đóng chai thường có đường, đôi khi rất nhiều, không thể so với chén trà nguyên vị. Hãy đọc nhãn. Danh sách đồ uống không tốt cho tim mạch cần tránh được tổng hợp trong bài 7 loại đồ uống hại tim mạch.

Trà trong văn hóa Việt: uống chậm, uống cùng nhau

Ở nhiều vùng quê, ấm trà buổi sáng là lúc cả nhà ngồi cùng nhau, ông bà kể chuyện, khách đến chơi được mời chén nước. Ở thành phố, trà đá vỉa hè là nơi trò chuyện sau giờ làm. Cách uống trà như vậy không chỉ là đưa catechin vào cơ thể, mà là khoảng thời gian chậm lại, kết nối với người khác, điều mà các nghiên cứu về sức khỏe tinh thần và tuổi thọ đánh giá cao.

Nếu bạn quen uống trà một mình trên bàn làm việc, thử dành vài phút pha trà chậm rãi, uống không kèm màn hình. Thói quen nhỏ này có thể giúp giảm căng thẳng giữa ngày bận rộn.

Ai nên hạn chế trà xanh

• Người mất ngủ, rối loạn lo âu, rối loạn nhịp tim nhạy cảm với caffeine.
• Người viêm loét dạ dày, trào ngược.
• Người thiếu máu thiếu sắt.
• Phụ nữ mang thai, cho con bú: giới hạn tổng lượng caffeine trong ngày theo tư vấn của bác sĩ.
• Trẻ nhỏ.
• Người đang dùng thuốc có tương tác với caffeine hoặc trà: hỏi dược sĩ.

Một chén trà xanh nguyên vị lúc sáng, nhâm nhi cùng gia đình, bạn bè, có lẽ là cách uống trà gần nhất với “bí quyết sống thọ”: ít đường, chậm rãi và gắn kết.