Trái cây cho tuyến giáp khỏe mạnh: nên ăn gì, lưu ý gì

Không có loại trái cây nào “chữa” được bệnh tuyến giáp, nhưng ăn trái cây đa dạng giúp cung cấp vitamin C, chất chống oxy hóa và chất xơ, hỗ trợ sức khỏe chung, trong đó có tuyến giáp. Dưỡng chất then chốt cho tuyến giáp là i-ốt (từ muối i-ốt, hải sản, rong biển) và selen, kẽm, sắt từ khẩu phần cân đối. Người đang điều trị bệnh tuyến giáp cần lưu ý thời điểm ăn một số thực phẩm so với giờ uống thuốc và không tự kiêng khem hay bổ sung i-ốt khi chưa hỏi bác sĩ. Bài viết đưa ra gợi ý cụ thể và những hiểu lầm hay gặp.

Tuyến giáp cần gì để hoạt động

Tuyến giáp là tuyến nội tiết hình cánh bướm ở trước cổ, sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa, nhịp tim, thân nhiệt, phát triển thần kinh ở trẻ. Để tạo hormone, tuyến giáp cần:

• I-ốt: nguyên liệu chính của hormone tuyến giáp. Thiếu i-ốt gây bướu cổ, suy giáp, ảnh hưởng nặng đến trí tuệ trẻ nếu thiếu trong thai kỳ. Muối i-ốt là nguồn quan trọng nhất trong bữa ăn người Việt.
• Selen: có trong hải sản, trứng, thịt, các loại hạt; tham gia chuyển hóa hormone tuyến giáp.
• Kẽm, sắt: cần cho tổng hợp và hoạt động của hormone.
• Chất chống oxy hóa: hỗ trợ bảo vệ tế bào nói chung.

Trái cây đóng góp chủ yếu ở nhóm chất chống oxy hóa, vitamin C và chất xơ, cùng một lượng nhỏ khoáng chất.

Trái cây nên có trong thực đơn

Ổi là loại quả rẻ, giàu vitamin C và quen thuộc; bài ổi và các nghiên cứu về chống ung thư phân tích thêm về loại quả này. Cherry cũng được nhiều người ưa chuộng, xem bài lợi ích của cherry.

Gợi ý theo tình trạng tuyến giáp

Người suy giáp

Suy giáp làm chuyển hóa chậm, dễ tăng cân, táo bón, mệt mỏi. Trái cây nhiều chất xơ, ít năng lượng như táo, lê, ổi, bưởi giúp no lâu, hỗ trợ tiêu hóa. Hạn chế nước ép đóng hộp có đường. Điều quan trọng nhất là uống thuốc hormone đúng giờ theo chỉ định.

Người cường giáp

Cường giáp làm tăng chuyển hóa, dễ sụt cân, hồi hộp, mất ngủ. Người bệnh cần đủ năng lượng; trái cây như chuối, bơ, xoài có thể góp phần bổ sung năng lượng lành mạnh. Hạn chế đồ uống có caffeine. Lượng i-ốt trong chế độ ăn nên theo hướng dẫn của bác sĩ, nhất là khi điều trị bằng i-ốt phóng xạ.

Người có nhân giáp, viêm giáp

Không có trái cây nào làm tan nhân giáp. Ăn uống cân đối và theo dõi định kỳ bằng siêu âm, xét nghiệm theo lịch hẹn là việc cần làm.

Lưu ý khi đang uống thuốc tuyến giáp

• Thuốc hormone tuyến giáp thường được khuyên uống lúc đói, cách bữa ăn sáng một khoảng; hãy làm theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ, dược sĩ.
• Viên canxi, sắt, một số thuốc dạ dày có thể làm giảm hấp thu thuốc; cần uống cách xa nhau.
• Một lượng lớn thực phẩm giàu chất xơ, đậu nành, cà phê uống cùng lúc với thuốc có thể ảnh hưởng hấp thu. Không cần kiêng hẳn, chỉ cần giữ khoảng cách và thói quen ổn định để bác sĩ chỉnh liều chính xác.
• Nước ép bưởi chùm có thể tương tác với một số thuốc khác; nếu đang dùng nhiều loại thuốc, hãy hỏi dược sĩ.

Rau họ cải có hại tuyến giáp không

Bắp cải, súp lơ, cải xoăn chứa chất có thể cản trở hấp thu i-ốt khi ăn sống với lượng rất lớn, đặc biệt ở người đang thiếu i-ốt. Với khẩu phần thông thường, nấu chín và dùng muối i-ốt, người Việt không cần kiêng rau họ cải. Đây là nhóm rau giàu dinh dưỡng, nên kết hợp đa dạng với các loại rau khác như rau ngót, mồng tơi, rau chùm ngây; tham khảo bài lợi ích của rau chùm ngây.

Những hiểu lầm nên tránh

1. Bổ sung i-ốt càng nhiều càng tốt: thừa i-ốt cũng có thể gây rối loạn chức năng tuyến giáp. Không tự uống viên i-ốt, tảo biển liều cao.
2. Bị bệnh tuyến giáp phải kiêng muối i-ốt: chỉ một số tình huống cụ thể mới cần, do bác sĩ chỉ định.
3. Uống nước ép trái cây thay thuốc: không có loại nước ép nào thay thế điều trị.
4. Thực phẩm chức năng “cân bằng tuyến giáp”: một số sản phẩm chứa hormone tuyến giáp hoặc i-ốt không ghi rõ, có thể gây hại.

Thực đơn một ngày tham khảo

Một ngày ăn uống cân đối cho người muốn chăm sóc tuyến giáp có thể gồm: bữa sáng cháo yến mạch nấu sữa với chuối và vài hạt óc chó; bữa trưa cơm, cá biển kho, canh rau ngót, đĩa bắp cải luộc; bữa phụ chiều một quả ổi hoặc vài múi bưởi; bữa tối cơm, trứng hấp, đậu phụ sốt cà chua, rau muống xào tỏi. Nấu ăn dùng muối i-ốt theo lượng vừa phải.

Thực đơn chỉ là gợi ý cho người khỏe hoặc bệnh tuyến giáp đã ổn định. Người đang điều trị, đặc biệt trước khi điều trị bằng i-ốt phóng xạ, cần chế độ ăn riêng theo hướng dẫn của bác sĩ nội tiết.

Khi nào cần đi khám

Đi khám chuyên khoa nội tiết khi có: cổ to ra, sờ thấy khối ở cổ, nuốt vướng, khàn tiếng kéo dài; mệt mỏi, tăng cân, sợ lạnh, táo bón kéo dài; hoặc hồi hộp, run tay, sụt cân, ra nhiều mồ hôi, mất ngủ. Phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị mang thai có tiền sử bệnh tuyến giáp cần được theo dõi sát.