Vắc Xin HPV Và Vắc Xin Khác: Có Ngừa Được Mụn Không?

Vắc xin HPV không ngừa được mụn trứng cá. Chữ "mụn" trong tiếng Việt dùng cho nhiều bệnh khác nhau: mụn trứng cá do tuyến bã nhờn và vi khuẩn, mụn cóc (mụn cơm) và sùi mào gà do virus HPV. Vắc xin HPV giúp phòng sùi mào gà sinh dục và các ung thư liên quan HPV, còn với mụn cóc thông thường ở tay chân thì không được chỉ định. Vắc xin phòng mụn trứng cá đang được nghiên cứu, nhưng hiện chưa có sản phẩm nào được phê duyệt để sử dụng.

Cùng là "mụn" nhưng nguyên nhân rất khác

Bảng này cho thấy vì sao những tin kiểu "tiêm HPV xong hết mụn" dễ gây hiểu lầm: có thể người viết đang nói về sùi mào gà hoặc mụn cóc, và người đọc lại nghĩ đến mụn trứng cá.

Vắc xin HPV và mụn cóc: có tài liệu ghi nhận nhưng chưa phải chỉ định

Có một số báo cáo ca bệnh và nghiên cứu nhỏ ghi nhận mụn cóc thông thường cải thiện ở người được tiêm vắc xin HPV. Giả thuyết là phản ứng miễn dịch có thể giúp ích chéo. Tuy nhiên, bằng chứng còn hạn chế, và vắc xin HPV hiện không được cấp phép để điều trị mụn cóc. Mụn cóc thường được xử lý bằng các phương pháp tại chỗ như thuốc bôi, áp lạnh, đốt điện, theo chỉ định bác sĩ da liễu. Không tự cắt, đốt, chấm hóa chất mạnh lên mụn cóc vì dễ gây sẹo, nhiễm trùng và lây lan.

Vắc xin mụn trứng cá: đang ở giai đoạn nào

Từ lâu các nhà khoa học đã tìm cách tạo vắc xin nhắm vào vi khuẩn hoặc độc tố liên quan đến mụn trứng cá. Một số công ty dược đã đưa ứng viên vắc xin vào thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu. Thách thức lớn là vi khuẩn liên quan mụn vốn sống tự nhiên trên da mọi người và có vai trò nhất định trong hệ vi sinh da; vắc xin cần giảm viêm mà không phá vỡ cân bằng này. Đến nay, chưa có vắc xin mụn trứng cá nào được phê duyệt. Mọi sản phẩm tự xưng "vắc xin trị mụn" bán trên mạng hay ở cơ sở thẩm mỹ đều cần được xem là đáng ngờ.

Cẩn trọng với "tiêm trị mụn" ở spa

Một số nơi quảng cáo tiêm "vắc xin", "tế bào gốc", "meso" để trị mụn. Tiêm chất không rõ nguồn gốc vào da có thể gây nhiễm trùng, áp xe, u hạt, sẹo lõm. Bài biến chứng thẩm mỹ spa có nhiều tình huống đáng tham khảo trước khi bạn quyết định làm dịch vụ.

Điều trị mụn trứng cá: những gì đã có bằng chứng

• Thuốc bôi: retinoid, benzoyl peroxide, axit azelaic, kháng sinh bôi kết hợp; dùng theo hướng dẫn, kiên trì nhiều tuần mới thấy hiệu quả.
• Thuốc uống: kháng sinh đường uống trong thời gian giới hạn, thuốc nội tiết ở một số phụ nữ, isotretinoin cho mụn nặng. Đây là thuốc kê đơn, có tác dụng phụ cần theo dõi, đặc biệt isotretinoin chống chỉ định khi mang thai.
• Thủ thuật: lấy nhân mụn đúng kỹ thuật, peel, laser cho sẹo, thực hiện bởi cơ sở da liễu có chuyên môn.

Không tự mua thuốc uống trị mụn theo lời giới thiệu trên mạng. Hãy khám da liễu để được chọn phác đồ phù hợp với mức độ mụn và loại da.

Chăm da hằng ngày khi bị mụn

• Rửa mặt nhẹ nhàng hai lần mỗi ngày, không chà xát mạnh.
• Chọn sản phẩm ghi "non-comedogenic", ít hương liệu.
• Không nặn mụn bằng tay.
• Thay vỏ gối, lau màn hình điện thoại thường xuyên.
• Dùng kem chống nắng phù hợp, nhất là khi đang dùng retinoid; xem thêm cách chọn kem chống nắng SPF.

Mụn ở tuổi dậy thì: thời điểm trùng với tuổi tiêm HPV

Độ tuổi được ưu tiên tiêm vắc xin HPV (9–14 tuổi) cũng là lúc nhiều trẻ bắt đầu nổi mụn trứng cá do thay đổi nội tiết. Sự trùng hợp về thời gian khiến một số phụ huynh liên hệ hai chuyện với nhau: hoặc lo tiêm làm con nổi mụn, hoặc hy vọng tiêm giúp con hết mụn. Thực tế mụn tuổi dậy thì là hiện tượng phổ biến, diễn biến theo nội tiết và cơ địa, không do vắc xin gây ra và cũng không nhờ vắc xin mà khỏi. Cha mẹ nên hướng dẫn con rửa mặt đúng cách, không nặn mụn, và đưa con khám da liễu khi mụn viêm nhiều, để lại thâm sẹo hoặc khiến con tự ti.

Vậy có nên tiêm vắc xin HPV không

Có, nhưng vì những lý do đúng: phòng ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, hầu họng và các ung thư khác liên quan HPV, cùng sùi mào gà. Đừng tiêm với kỳ vọng hết mụn trứng cá rồi thất vọng. Thông tin đầy đủ về lợi ích của vắc xin HPV có trong bài vắc xin HPV phòng những bệnh gì.

Khi nào cần gặp bác sĩ da liễu

Mụn viêm nhiều, có nang, để lại sẹo; mụn khiến bạn tự ti, ngại giao tiếp; mụn xuất hiện đột ngột ở người lớn kèm rối loạn kinh nguyệt, rậm lông; nốt sùi hoặc tổn thương lạ ở vùng sinh dục. Những trường hợp này cần được khám để chẩn đoán đúng và điều trị sớm, tránh sẹo và biến chứng.